تبلیغات
خوشه‌ویستی-كورد-كوردستان

خوشه‌ویسترین که‌ست (الله)‌* بیت جوانترین وشه‌ت( سبحانه‌الله)‌ *بیت باشترین هاوریت( قورئان)* بیت خوشترین جیگات( به‌هه‌شت) بیت





خاندان بدرخانی [زمانی کوردی ( زبان کردی) , ]



خاندان بدرخانی و گذری بر قسمتی از تاریخ كردستان تركیه

 

بدرخانی ، خاندان کرد، از اعقاب بدرخان بیک ، از رهبران مبارزات کردهای ترکیه اواخر قرن سیزدهم /نوزده و اوایل سده چهاردهم /بیستم .

 

با شکست بدرخان بیک ، جد خاندان بدرخانی مبارزه در راه استقلال کردستان ترکیه توسط این خاندان ادامه یافت ، لیکن اشکال آن با توجه به موقعیت بدرخانیها متفاوت بود. تا زمانیکه بدرخانیها به عنوان امرای (فئودالهای ) منطقه در سرزمینهای کردی حضور داشتند و رهبری روستاییان برعهده ایشان بود، شیوه مبارزه شان به همان نحو سنتی و نظیر بدرخان بیک انجام می شد اما از اوایل قرن بیستم که بدرخانیها به اشراف شهری (آریستوکرات ) تبدیل شدند، روش آنها تغییر کرد و ملی گرایی و استقلال طلبی شان ، شکل مبارزه سیاسی ، حزبی و فرهنگی به خود گرفت .

 

امیر عزالدین شیر (یزدان شیر) برادرزاده و رقیب بدرخان بیک ، پس از آنکه به پاداش خیانت به عموی خود در جنگ با عثمانیها، امارت بوتان (مردوخ روحانی ، ج 3، 525) یا حکاری را از حکومت عثمانی گرفت (کندال ، شریف وانلی ، و نازدار، ص 62)، در فرصت حاصل از جنگ روسیه و عثمانی در 1270/1853 بر ضد دولت عثمانی سر به شورش برداشت (بلوک و موریس ، ص 81) و در پی تأسیس کردستانی آزاد، رهبری عامه کُردِ ناخرسند از عثمانی را برعهده گرفت . وی به همراه 000 2 مرد جنگی بِتلیس را متصرف شد و حاکم آن را بیرون رانده و بر موصل ، که انبار اسلحه و مهمات عثمانی بود، دست یافت . در پی این فتح ، عازم سِعرت شد که مرکز اداری و نظامی عثمانی بود. یزدان شیر، طی چند ماه ، از وان تا دیاربکر را تصرف کرد و تا پایان سال 1272/1855 صدهزار مرد جنگی گردآورد (کندال ، شریف وانلی ، و نازدار ص 63). همچنین نسطوریهای منطقه زیر پرچم او جمع شدند (نیکیتین ، ص 413). بعلاوه کردهای مناطق جنوب کردستان از او پشتیبانی کردند و بغداد به مخاطره افتاد (بلوک و موریس ، ص 81). به این جهت ، سپاه عثمانی عازم دفع او شد (مردوخ روحانی ، ج 3، ص 525). در عین حال ، انگلیس و فرانسه موافق استقلال کردستان نبودند (کندال ، شریف وانلی ، و نازدار، ص 63). در 1272/1855، نمرود رسام ، کارگزارِ انگلیس ، مأموریت یافت تا یزدان شیر را با وعده به استانبول بکشاند. یزدان شیر به وعده های نمرود اعتماد کرد و به استانبول رفت و در آن شهر دستگیر و زندانی شد (نیکیتین ، ص 413؛ کندال ، شریف وانلی ، و نازدار، ص 64؛ لنیان ، ص 71؛ برای روایت دیگر رجوع کنید به مردوخ روحانی ، ج 3، ص 525). سرانجام یزدان شیر در 1284/1867، در یانیه ، از شهرهای آلبانی ، درگذشت .شورش یزدان شیر در میان کردها، او را به قهرمان ملی تبدیل کرد و شعرهایی در فولکلور کردی هست که خاطره او را زنده نگه داشته است (نیکیتین ، ص 413).

 

در کشمکش کردها و دولت عثمانی ، روسیه تزاری همواره سعی داشت تا کردها را به سوی خود جلب کند، و به این ترتیب از شورش آنان به نفع خود بهره برداری کرد (گونتر، ص 107). به دنبال این سیاست ، پس از آنکه در 1294/1877 جنگ روس و عثمانی از سر گرفته شد و حکومت عثمانی عده زیادی از کردها را به رهبری پسران بدرخان ، عثمان پاشا و کنعان پاشا، به جنگ روسیه برد (درّه ، ص 90؛ مردوخ روحانی ، همانجا)، به تشویق افسران روسی ، که در ارز روم مستقر بودند (گونتر، همانجا)، عثمان پاشا و کنعان پاشا فرار کردند و بر جزیره مسلط شدند و تا جَوْلَه میرک ، ز'اخو، عمادیه و نصیبین پیش رفتند (درّه ، ص 90). سپس اعلام استقلال کردند و عثمان پاشا تاج فرمانروایی برسر نهاد و خطبه به نامش خوانده شد (مردوخ روحانی ، همانجا). دولت عثمانی با چندین بار جنگ و گریز با آنان سرانجام در 1307/1889 استقلال داخلی کردستان را پذیرفت و دستور داد تا تمام خاندان بدرخانی که زندانی بودند، آزاد شوند. در پی آن ، با عثمان پاشا مکاتبه کرد و از او خواست تا کشتار نیروهای طرفین متوقف شود و او را برای مذاکره به استانبول فراخواند. مأموران حکومتی در استانبول عثمان پاشا و همراهانش را زندانی کردند (همان ، ج 3، ص 525-526). در پی دستگیری عثمان پاشا، امین عالی ( علی ) بیک و مدحت بیک بدرخانی ، در همان سال به استانبول رفتند و از امرای کرد دعوت کردند تا برای احقاق حقوق خود در طرابوزان به امین علی بپیوندند. ولی سپاه عثمانی آنان را محاصره کردند و امین علی و برادرش به کوه پناه بردند و پس از چند بار جنگ و گریز در کمینگاه خود غافلگیر و دستگیر شدند (همان ، ج 3، ص 527؛ نیکیتین ، ص 414). امین علی بعدها در 1328 به اتفاق شیخ عبیدالله و عبدالقادر افندی ...حزب «کردستان » را ایجاد کرد (مردوخ روحانی ، همانجا).

با ادامه درگیریهای دولت عثمانی و کردها، سلطان عثمانی در پی جذب کردهای مخالف برآمد. به این جهت ، برخی از افراد خاندان بدرخانی ، از آن میان نجیب محمد پاشا و بحری بیک و مصطفی پاشا، در دربار سلطان عبدالحمید مناصبی یافتند (کندال ، شریف وانلی ، و نازدار، ص 67؛ مردوخ روحانی ، ج 3، ص 526).

 

در اوایل قرن چهاردهم /بیستم ، حضور تعیین کننده کشورهای انگلیس ، روسیه و فرانسه در منطقه ، و استقرار بدرخانها در استانبول و تبعید برخی از آنان به اروپا، سبب شد تا آنها در ادامه استقلال طلبی شان از حضور کشورهای قدرتمند اروپایی استفاده کنند به طوری که کمال بیک بوتان در 1324/1916 در تفلیس برآن بود تا آرمان ملی کردان را به دوک بزرگ نیکلا، نایب السلطنه قفقاز و سرفرمانده نیروهای روسیه در جبهه ترکان ، بقبولاند (نیکی تین ، ص 416).

 

همچنین پایان جنگ جهانی اول و تصرف بخشی از سرزمینهای عثمانی ، در جنوب شرقی آناتولی توسط بریتانیا، سبب شد تا این دولت برای حفظ مناطق نفت خیز موصل و جلوگیری از تصرف آن به وسیله کمالیستها، به نیروهای کرد مخالف ترکیه توجه کند. کاکس ، کمیسر عالی بریتانیا در عراق ، پیشنهاد کرد که با حمایت بریتانیا از کردها، عثمانیها را می توان تضعیف کرد (اولسون ، ص 72؛ کوچرا، ص 54ـ 55). سرگرد نوئل در 1338/1919 از عراق گزارش داد که خاندان بدرخانی مورد احترام مردم منطقه است و می تواند رهبری امرا و کشاورزان کرد را بر عهده بگیرد (بروئینسن 1922، ص 276). با شدت یافتن تهدید کمالیستها، دولت بریتانیا در پی آن برآمد تا برای حفظ متصرفات خود، مناطق کردنشین ترکیه از جمله جزیره را تصرف کند (کوچرا، همانجا). بنابراین ، خلیل بیک بدرخانی که از اعضای مهم جامعه کرد بود، با آغاز شورش ـ باشگاه کرد قسطنطنیه ـ انتخاب شد تا به کمک سرگرد نوئل ، عامل وحدت در شورش کردان درسیم ، دیاربکر، وان و بتلیس شود (کوچرا، ص 55). پس از افتادن رواندوز به دست کمالیستها، چرچیل به وزیر مستعمرات بریتانیا دستور داد تا به خلیل بیک نیرو و اسلحه بدهد. او نیز اعلام کرد که هوادار انگلیس است و در این راه با ارمنیها و سرگرد نوئل همکاری خواهد کرد و برای شروع کار 000 10 لیره از بانک قسطنطنیه پول گرفت (کوچرا، ص 56-57) و بنا شد که به همراه نوئل در بغداد بماند و با بریتانیا ارتباط برقرار کند (اولسون ، ص 75). به این شکل ، شورش کردهای ترکیه آغاز شد و از 1300 ش /1921 تا 1302 ش /1923 طول کشید. تا آنکه دومین موافقتنامه را کمال آتاتورک با فرانسه امضا کرد و به دنبال آن چرچیل دستور داد از هر اقدامی که مایه دلخوشی کردهاست خودداری شود. شورش کردها که از آبان 1300/ نوامبر 1921 آغاز شده بود در بهمن 1301/ فوریه 1922 به دست جواد پاشا درهم شکست . خلیل بیک که پس از این شکست زندگی خود را در خطر می دید، چندی در بغداد ماند و آنگاه به قسطنطنیه بازگشت (کوچرا، ص 57).

 

خاندان بدرخانی ، که در تبعید با افکار آزادیخواهانه اروپایی آشنا شده بودند، همزمان با مبارزات سیاسی خود به اشکال دیگر مبارزه (حزبی و فرهنگی ) نیز روآوردند. اما حکّام محلی این اندیشه ها را دین ستیزی می دانستند (کینان ، ص 73).

 

با انقلاب ترکهای جوان در 1326/1908 امین علی بدرخان ، شریف پاشا، شیخ عبدالقادر نهری با استفاده از شرایط مساعد، در 1328/1910، جمعیت «تعاون و ترقی کردستان » را بنیاد نهادند (مردوخ روحانی ، ج 3، ص 527؛ بروئینسن ، 1922، ص 275) تا به این وسیله از این انقلاب حمایت ، و در عین حال خواستهای استقلال طلبی خود را مطرح کنند. سپس مجله ای ترکی نیز به نام کرد تعاون و ترقی غزته سی منتشر کردند که مورد توجه کردان مهاجر قرار گرفت (کندال ، شریف وانلی ، و نازدار، ص 70). این جمعیت سازمان سیاسی نبود، زیرا گروهی از روشنفکران کُرد با اندیشه های نامتجانس بود که خواهان جدایی از ترکیه بودند. با وجود این ، زمینه مساعدی برای فعالیتهای سیاسی در دوره های بعد فراهم آورد (همانجا، ص 70). این جنبش با آنکه آغاز موفقی داشت ، به دلیل وجود رقابتهای دیرینه بین خاندان بدرخانی و نهری ، تضعیف شد (همان ، ص 71).

 

علاوه براین سازمان ، تا پیش از جنگ جهانی اول ، افسران کرد که از سران پلیس استانبول بودند - مانند کلنل محمدعلی بدرخانی ، خالدبیک ، محمد امین بیک ـ در «جمعیت تعالی کرد » جمع شده بودند (اولسون ، ص 22).

 

پس از فوت امین علی بیک بدرخانی در 1258/1868، پسر او امیر ثریا از چهره های فعال سیاسی و حزبی برای استقلال کردستان بود. او در سوریه متولد شد و در پاریس درگذشت (1362 ش /1983) امیر ثریا پس از پایان تحصیلاتش در قسطنطنیه در 1322/1904 به جرم توطئه بر ضد دولت عثمانی به زندان افتاد و سپس تبعید شد. پس از اعلان مشروطیت در ترکیه توسط ترکان جوان امیر ثریا به قسطنطنیه بازگشت و روزنامه کردستان را به زبانهای ترکی و کردی منتشر کرد (مردوخ روحانی ، ج 3، ص 527) که در 1327/1909 توقیف شد. وی مجدداً به زندان افتاد و سال بعد تبعید شد. در 1331/1912 به پایتخت بازگشت و دوباره انجمنی بنا نهاد، اما دستگیر شد و در پی آن به زندان افتاد و پس از رهایی در 1332/1913 از ترکیه گریخت ( د. اسلام ، ذیل «بدرخانی ») و در 1333/1914 با تأسیس «جمیعت گروههای کردی » در قاهره از جنبش کمال آتاتورک حمایت کرد (کندال ، شریف وانلی ، و نازدار، ص 77) و نشریه ای کردی در قاهره منتشر کرد. او در عقد معاهده سور (1838-1839/1919-1920) که تأسیس دولت کردی در آن قید شده بود نقش مؤثری داشت . ولی با انعقاد قرارداد لوزان در 1923 که طبق آن قرارداد سور لغو شد و استقلال کردستان نیز منتفی گردید، او فعالیتهای خود را تجدید کرد ( د.اسلام ، ذیل «بدرخانی ») و پس از ایجاد «اتحادیه ملی کرد» (خویبون ) که هدف آن آزادی و استقلال کردستان ، با مشی مبارزه مسلحانه بود، امیر ثریا نیز به خویبون پیوست . جلالت ( جلادت ) علی بدرخان ، پسر امین علی ، رئیس کمیته اجرایی آن و کامران و دیگر افراد خاندان بدرخانی اعضای مؤثر آن بودند (کوچرا، ص 115-116). این سازمان در 1306 ش /1927 در دامنه آرارات ، دیاربکر، موش و خنس عملیاتی انجام داد و در 1309 ش /1930 شورش سراسر بتلیس ، وان و بوتان را فراگرفت ، اما سرکوب شد (کینان ، ص 83 و 84) و عده زیادی از این خاندان به خارج از ترکیه تبعید شدند و امیرثریا نمایندگی خویبون را در پاریس برعهده گرفت . او سازمان دهنده سیاسی در تاریخ کردستان بود (مردوخ روحانی ، ج 3، ص 528).

 

افزون براین ، خاندان بدرخانی در اعتلای فرهنگ کردی نیز مؤثر بودند. تا پیش از قرن سیزدهم /نوزدهم ، بیشترین فعالیت فرهنگی کردها اختصاص به یادگیری زبانشان داشت و محدود به شعر و فولکلور بود (ادموندز، ص 17) ولی از این پس روشنفکران کرد که عموماً از فرزندان امرای کرد بودند، بخصوص خاندان بدرخانی ، دست به انتشار نشریاتی در نهان یا آشکار زدند. اولین نشریه کردی در ذیحجه 1315/ آوریل 1897 منتشر شد که «کردستان » نام داشت و به زبان ترکی ـ کردی با لهجه کُرمانجی (بوتانی شمالی ) منتشر می شد (ادموندز، ص 16ـ17). این نشریه را امیر مدحت فرزند امین علی بیک بنیاد نهاد و مطالب آن بیشتر فرهنگی و آموزشی بود (کندال ، شریف وانلی ، و نازدار، ص 69ـ70). پخش و نشر آن غیر عادی بود و در پایتختهای اروپایی منتشر می شد (انتصار، ص 82). بین سالهای 1309ـ 1318/1892ـ1900 در شهرهای قاهره ، لندن ، کشور یوگسلاوی و شهر فولکستون در شمال انگلستان منتشر شد (مردوخ روحانی ، ج 3، ص 527؛ ادموندز، ص 17). پس از انقلاب ترکهای جوان ، مجدداً در استانبول به سردبیری ثریا بدرخان بیک ، نشر یافت و به حمایت از انقلاب آنان پرداخت . پس از 1332/1914 به قاهره منتقل شد. افزون بر امیر مدحت ، برادران او امیر ثریا و امیر عبدالرحمان نیز با این نشریه همکاری می کردند (کندال ، شریف وانلی ، و نازدار، ص 69ـ70؛ نیکیتین ، ص 414ـ 415). اما به دلیل اختلاف بین خانواده بدرخانی و سادات نهری ، در کار این نشریه اختلال ایجاد شد و روزنامه به حالت تعلیق درآمد (نیکیتین ، ص 415).

 

از 1311 ش /1932 تا 1314 ش / 1935 و از جمله 1320 ش /1941 تا 1322 ش 1943/، شاهزادگان و بازماندگان بدرخان در دمشق به چاپ نشریات ادبی کرد پرداختند. جلادت (متوفی 1330 ش /1951) یکی دیگر از فرزندان امین علی به کار طبع نشریات کردی پرداخت . او در قسطنطنیه و مونیخ تحصیلات خود را به پایان رسانید و در 1306 ش /1927 به ریاست کمیته اجرایی خویبون انتخاب شد. با قیام شیخ سعید به ترکیه بازگشت و پس از شکست این قیام در1309 ش /1930 به سوریه پناهنده شد (مردوخ روحانی ، ج 3، ص 528). در خلال سالهای 1932ـ1935 مجله هاوار (احضار ـ دعوت- فریاد ) را در سوریه به زبان فرانسوی و کردی منتشر کرد که به تجدید حیات ادبیات عامیانه کردی کمک شایانی کرد. او همچنین الفبای کردی را به حروف لاتین تهیه کرد و کتابچه های تهجّی و قرائت زبان کردی را منتشر ساخت ، دستور زبان معیاری برای زبان کردی تدوین کرد و در طول جنگ دوم مجله روناهی را انتشار داد (وانلی ، ص 149) و در واقع او و برادرش کامران با انتشار نشریات هاوار ، روناهی ، روژانو ، استیر در دمشق و بیروت جنبش مهم فرهنگی کرد را به راه انداختند (کندال ، شریف وانلی ، و نازدار، ص 170).

 

کامران بدرخانی فرزند امین علی بیک ، شاعر، لغت شناس ، ادیب و مورخ کُرد، از پایه گذاران روزنامه نگاری کُرد بود که به همراه برادرش جلادت در نشریه کردستان همکاری می کرد (مردوخ روحانی ، ج 3، ص 528). نشریه روژنو را به کردی و فرانسوی با خط لاتین چاپ کرد (1322ـ1325 ش / 1943ـ 1946؛ وانلی ص 150) و سپس استیر (1322 ش /1943) و روناهی (1322ـ1324 ش / 1943ـ1945) که نشریات ادبی بودند و در سوریه منتشر و تحت نظر او چاپ می شدند (کرینبروک ، ص 74). همچنین 1326 ش /1950 در مدرسه شرقی دانشگاه سوربن کردی تدریس می کرد و به همت او رشته لغت و ادب کردی در آن دانشگاه تأسیس شد (مردوخ روحانی ، ج 3، ص 528). امیر کامران لهجه کُرمانجی را با خط لاتین نوشت . فعالیتهای وی در ارتقای ادب کُردی مؤثر بود (کندال ، شریف وانلی ، و نازدار، ص 170).

 

خاندان بدرخانی امیدوار بودند که حکومت کُردها را به دست بگیرند، اما تلاشهای آنان در این راه سبب شد تا اندیشه (ناسیونالیسم ) کرد، با ریاست این خاندان در بوتان شکل گیرد (بروئینسن 1989، ص 49) و فعالیتهای فرهنگی آنان سبب رشد و اعتلای فرهنگ کردی شد و آن را از شکل ابتدایی به صورت مدون درآورد.

 

منابع : سیسیل جی . ادموندز، کردها، ترکها، عربها ، ترجمه ابراهیم یونسی ، تهران 1367 ش ؛ محمود دُرّه ، القضیه الکردیه ، بیروت 1966؛ کندال ، عصمت شریف وانلی ، و مصطفی نازدار، کردها، ترجمه ابراهیم یونسی ، تهران 1372 ش ؛ کریس کوچرا، جنبش ملی کرد ، ترجمه ابراهیم یونسی ، تهران 1373 ش ؛ درک کینان ، کردها و کردستان ، ترجمه ابراهیم یونسی ، تهران 1372 ش ؛ بابامردوخ روحانی ، تاریخ مشاهیر کرد ، ج 3: اُمراء و خاندانها ، تهران 1371 ش ؛ واسیلی نیکیتین ، کرد و کردستان ، ترجمه محمد قاضی ، تهران 1366 ش ؛

 

M.Uon. Bruninessen, Agha, Shaikh and state: the social and political structures of Kurdistan , London 1922; idem, ûKurdish Societyý, in The Kurds: acontemporary overuiew , ed. Philip G.Kreyenbroek and Stefan Sperl, London 1989; John Bulloeh, Harvey Morris, No friends but the mountains: the tragichistory of the Kurds , New york 1992; Ismet Cheriff Vanly, ûThe Kurds in Syria and Lebanoný, in The Kurds: A contemporary qverview , ed. Philip G.Kryenbroek and Stefen Sperl, London 1989; EI ,

 

 

 

s.v. ûBadrkhan ¦ â ¦ ý, (by B.Nikitine); Nader Entessar, Kurdish eth non ationa lism , London 1990; Micheal M.Gunter, The Kurds in Turkey: a political dilemma , Boulder 1990; Philip G.Kreyenbroak, ûThe Kurdish longuageý, in The Kurds: a contemporary overview , ed. Philip G.Kreyenbroek and Stefan Sperl, London 1989; Robert Olson, The emergence of Kurdish nationalizm and the Sheikh Said rebllion: 1880-1925 , Austin 1989.

 

/ منیژه ربیعی /

 




نوشته شده توسط خوشه ویست در  چهارشنبه 12 مرداد 1390 و ساعت 07:22 ب.ظ


() نظر
       




سلام من خوشه ویست هستم این یک وبلاگ در مورد کردکردستان، فرهنگ وآداب و رسوم ملت کرد است. از دوستانی که سر می زنند تشکر می کنم دوست عزیزم روزرین من را در گرد آوری مطالب بسیار کمک کردند متشکرم
بایگانی

 نویسندگان

خوشه ویست (149)


موضوعات

وتەی ناوداران (سخن بزرگان) (1)
شاعران معاصر کرد (شاعیرانی هاوچه‌ڕخی کورد) (2)
مطلب موقتی (مناسبتی) (1)
شیعر و قسه ی خوش * سورانی * (32)
شیعر و قسه ی خوش * کورمانجی * (10)
گه وره پیاوانی کورد(بزرگان کرد) (40)
زمانی کوردی ( زبان کردی) (32)
چیروک و داستان (3)
متفرقه (19)


 آرشیو

بهمن 1391 (1)
دی 1391 (1)
آبان 1391 (1)
شهریور 1391 (2)
تیر 1391 (1)
خرداد 1391 (2)
اردیبهشت 1391 (2)
فروردین 1391 (1)
اسفند 1390 (1)
دی 1390 (1)
آذر 1390 (1)
آبان 1390 (1)
مهر 1390 (3)
شهریور 1390 (4)
مرداد 1390 (3)
تیر 1390 (5)
خرداد 1390 (5)
اردیبهشت 1390 (4)
فروردین 1390 (2)
اسفند 1389 (5)
دی 1389 (1)
آذر 1389 (1)
آبان 1389 (2)
مهر 1389 (2)
مرداد 1389 (2)
تیر 1389 (2)
خرداد 1389 (2)
اردیبهشت 1389 (1)
فروردین 1389 (1)
اسفند 1388 (1)
بهمن 1388 (2)
دی 1388 (1)
آذر 1388 (2)
مهر 1388 (2)
شهریور 1388 (2)
مرداد 1388 (1)
تیر 1388 (2)
خرداد 1388 (3)
اردیبهشت 1388 (3)
فروردین 1388 (2)
اسفند 1387 (4)
بهمن 1387 (3)
دی 1387 (2)
آذر 1387 (4)
آبان 1387 (5)
مهر 1387 (3)
شهریور 1387 (2)
مرداد 1387 (2)
تیر 1387 (2)
خرداد 1387 (2)




لینكدونی
کامیاران و کامیارانی‌ها (-)
خویندکارانی کوردستانی زانکوی ئیلام (-)
کتابخانه هه ورامان ؛یانه وکتێبۆ هه ورامانی (-)
ژوانگه (-)
کامیاران و کامیارانی ها (-)
چوپان دروغگو (-)
کلهر (-)
کلهرستان (-)
کردستان سرزمین نیکی ها (-)
کردستان شناسی (-)
ئاپۆرە (-)
كورده‌واری (-)
رازیار (-)
هووز لک (-)
رومشگان (-)
دانلودآهنگ جدیدوقدیمی كردی (كوردی) (-)
کتیبخانه‌ی کوردی ئه‌وین (-)
نقده نه‌غه‌ده سندووس (-)
بوکی کوردستان (-)
سرشک مریوان (-)
تاریخ کردستان (-)
دل نوشته (-)
پالنگانپالنگان،كامیاران،هورامان،كورده واری (-)
اشعار و ترانه كوردی كورمانجی (-)
هورامان هانه به‌رچه‌م (-)
کوردی جنوبی (-)
آب و آفتاب و آینه (-)
سنقر و کلیایی (-)
سقز (-)
مهاباد (-)
تروسکه‌ ئاگر (-)
كورد و كوردستان (-)
هوز له‌ك(لكستان) (-)
فرهاد کرد (عکسهایی از کردستان) (-)
Lîstêk_لیستئک (کرمانج سرای) (-)
بزرگترین منبع اطلاع رسانی کردستان (-)
شاباد (-)
سومای چاو (-)
مه‌کویه‌کی روشنبیری و هونه‌رییه بو گه‌نجان (-)
نه رمه واڵه ی کوردی بۆ ویندۆز (-)
کاردو kardu (-)
عاشق کردستان (-)
شبدر سیراب (-)
لرستان ما (-)
فرهنگ و تاریخ و هنر كردی (-)
مانگه شه‌وی له‌لیلاخ (-)
سرزمین آفتاب (-)
zeryaw (-)
ساخت وبلاگ كردی (كوردی بلاگ ) (-)
دیدنیهای ایلام (-)
خوناوكه (-)
ئه‌زمه‌ڕ سیاسی و رۆشنبیری (-)
XELWET - خه‌ڵوه‌ت (-)
كلیم الله توحدی (-)
سه‌ریوان (گیلانغرب) (-)
شووشه (-)
ژیرو (-)
ده نگێك بۆ ئاواته کان (-)
هاودڵی (-)
فرمیسک(فرهنگ و هنر کردستان) (-)
کردان شیراز (-)
پایگاه اطلاع رسانی تلاطم (-)
توسعه دهندگان علم (-)
ژانی گه‌ل (-)
آشنایی با مسائل فرهنگی کرد (-)
هاستینگ کردی (-)
بانکول (-)
سوران بلاگ (-)
فرهنگی(کردستان) (-)
اتفاقا ما.... (-)
تارنگار کوردهای کورمانج (-)
آوای کرد (-)
کرد امروز (-)
بزرگترین سایت تفریحی کردستان (-)
سه‌یران (-)
کردهای قزوین (-)
شیعری کوردی (-)
تهران 7 فروم (-)
تاریخچه کرد (-)
حه‌وت کانی (-)
زه‌رده په‌ری گول (-)
پاییز (-)
زیبای خفته (-)
کرد و کردستان (-)
کونه کورد (-)
په یڤ (-)
ناجی ملت کرد (-)
بهار اشعار (-)
شیعر کوردی (-)
اهل سنت (-)
آرشیو لینكدونی




جستجو

جستجو در بلاگ






مطالب گذشته وبلاگ

  حسین تقدیسی

  کاردوک

  تاریخچه خط کوردی

  زندگینامه فقی تیران

  مناجات کوردی ( شعر کورمانجی )

  نگاهی تاریخی به وضعیت کردهای ایران

  ماههای سال در زبان کوردی

  معرفی ایلات جلالی و شكاك

  زندگینامه وه‌لی دیوانه

  شعر زیبای مادر (كورمانجی)

  فلسفه رقص كردی و انواع رقص كردی

  گذری بر تاریخ هورامان

  طبقه بندی زبانهای دنیا

  كردهای شیراز

  طایفه بارزانی

  استاد هادی ضیاالدین (مجسمه ساز)

  فرهنگهای كردی (فرهنگ لغت)

  معرفی دلدار(شاعر كورد)

  معرفی چند زن روشنفكر كرد

  منطقه موكریان

  كردهای ایلام

  شعر (Durî te )

  نقده همیشه كردستان

  كردهای ارومیه

  زندگینامه مام وه‌ستا گوران

  SMS اس ام اس کردی (کوردی)

  آیین در کردستان

  لکی

  کردهای ایلام (1)

  شعر (لهجه کرمانشاهی)

  امپراتوری ماد

  حه‌سه‌ن سه‌لاح سوران(حسن صلاح سوران)

  شرف خان بدلیسی

  ئه‌مشه‌و(شیعر)

  سید خلیل عالی نژاد

  زن کرد از دید نویسندگان

  معروف کوکه ای

  بابرده‌ڵه (شعر)

  قاله مه‌ره

  محمد قاضی

  كۆڵه‌كه‌كانی گۆرانی كوردی

  جگه‌رخوین (شاعر و نویسنده)

  کردستان یک رویا

  مه ستانه

  لی‌کولینه‌وه‌یک له سه‌ر نه‌وروز

  کیژی کا فروش

  خوشه‌ویستی له نیوان رواله‌ت و جه‌وهه‌ر دا

  شعر نیشتمان (وطن) به لهجه فیلی

  مستوره ئه‌رده‌لان (اردلان)

  هه‌تاوه‌ خه‌واڵۆكانی وڵاتی من

  کرمانشاه و دلیل فارسی حرف زدن

  نامه‌ی پدر و مادری برای فرزندانشان

  نوشتن با الفبای کردی یا لاتین؟

  زندگینامه سید علی اصغر کردستانی

  امپراتوریهای کرد بخش دوم

  چند شعر زیبای کردی

  امپراتوریهای کرد بخش اول

  شعرای هورامان

  جه‌لاد(شعر سورانی)

  سه‌‌ره‌تایه‌ک بۆ مێژوو

  نام شهرهای کردستان از کجا آمده؟

  زن کرد(ژنی کورد)

  ئه‌خته‌ر‌کچی کوردی چاو‌مه‌ست(شعر سورانی)

  زندگینامه احمد خانی (دانلود کتاب مم و زین)

  شعر سورانی(ئه‌من ئه‌ی نیشتمان توم هه‌ر له‌بیره)

  لباس کردی+عکس

  مراسم پیر شالیار(اورامان)

  زندگینامه شوان پرور

  شعر کردی سورانی(نه عه‌ره‌بم به ایرانی نه تورکیکی شاخستانی)

  ساختار دستوری زبان کردی

  زندگینامه پوران درخشنده

  هه‌شت دروی دایه (مطلب جالب)

  شعر کردی سورانی(دایه)

  بررسی موسیقی کردی

  شعر کردی سورانی(کانی)

  بررگان کرد(باستان و جهان)

  كردستان در دوره ­ی اسلامی

  شعر کردی سورانی(بهار)

  تاریخچه رقص کردی

  وی زالم(شعر کرمانجی)

  کردستان در دوران باستان

  شعری عاشقانه

  مطلبی حکمت آموز

  زندگینامه قانع

  زندگینامه نالی

  تو گوت از گولم(شعرکرمانجی+ترجمه)

  امید کردستانی(معاون ارشد گوگل)

  که‌س به وه‌ی نالا ئازایی(داستان کردی)

  زندگینامه شرکو بی‌کس

  زندگینامه حسن زیرک





آمار وبلاگ
بازدید های امروز :
بازدید های دیروز :
كل مطالب :
كل بازدید ها :





قالب توسط :صابر كردستانچی






Online User