تبلیغات
خوشه‌ویستی-كورد-كوردستان

خوشه‌ویسترین که‌ست (الله)‌* بیت جوانترین وشه‌ت( سبحانه‌الله)‌ *بیت باشترین هاوریت( قورئان)* بیت خوشترین جیگات( به‌هه‌شت) بیت





نوشتن با الفبای کردی یا لاتین؟ [زمانی کوردی ( زبان کردی) , ]




نوشتن با الفبای کردی یا لاتین؟

له‌ لایه‌ن که‌سانی غه‌یره‌کورده‌وه‌ زۆر باسی ئه‌وه‌‌ ده‌کرێت که‌ کورده‌کان ده‌یانه‌وێت ده‌ستبه‌رداری ئه‌لفبێی عه‌ره‌بی ببن و له‌ جیاتی‌ ئه‌وه‌ به‌ ئه‌لفبێی لاتینی بنووسن و ئه‌مه‌ش هه‌نگاوێکه‌ بۆ جیابوونه‌وه‌ و ته‌ڵاقدانی کولتووری عه‌ره‌بی و ئیسلامی.
هه‌روه‌ها ئێمه‌ به‌ خۆشمان وه‌ک کورد باسی ئه‌وه‌مان کردووه‌ و ده‌یکه‌ین که‌ ئه‌لفبێی لاتینی گونجاوتره‌ بۆ زمانی کوردی وه‌ک له‌ ئه‌لفبێی کوردی (که‌ به‌ هه‌ڵه‌ به‌ عه‌ره‌بی ناوی ده‌برێت). له‌ ڕاستیدا ئه‌م ئه‌لفبێیه‌ عه‌ره‌بی نییه‌ و له‌ بنه‌ڕه‌تدا ئارامی ـ فینیقییه‌ و جگه‌ له‌ عه‌ره‌ب زۆر له‌ میلله‌تانی تریش به‌کاری ده‌هێنن. کاتێ عه‌ره‌ب ده‌ستیان به‌ نووسین کرد....

به‌م ئه‌لفبێیه‌ جارێ نه‌ سه‌روبۆری له‌گه‌ڵدا بوو نه‌ نوخته‌ی پێوه‌ بوو، پاشان بۆ گونجاندنی له‌گه‌ڵ زمانی عه‌ره‌بیدا که‌سێک به‌ ناوی (ئه‌بوو ئه‌سوه‌د ئه‌لدوئه‌لی) دانه‌ری‌ عیلمی نه‌حو سه‌روبۆری بۆ دانا، پاشانیش بۆ ئه‌وه‌ی قورئانی به‌ دروستی پێ بخوێنرێته‌وه‌ (خه‌لیل کوڕی ئه‌حمه‌دی فه‌راهیدی) نوخته‌ی بۆ پیته‌کان زیاد کرد (هه‌ندێک ده‌ڵێن نه‌سری کوڕی عاسم) ئه‌و کاره‌ی کرد. هه‌رچه‌نده‌ ئه‌مه‌ باسی ئێمه‌ نییه‌، به‌ڵام مه‌به‌ست ئه‌وه‌یه‌ عه‌ره‌به‌کان ئه‌و ئه‌لفبێیه‌یان هێناوه‌ و له‌گه‌ڵ زمانی عه‌ره‌بی گونجاندوویانه‌.

هه‌ر بۆیه‌ ده‌بینین میلله‌تانی دیکه‌ش ئه‌لفبێیه‌که‌یان له‌ عه‌ره‌بان وه‌رگرتووه‌ و له‌گه‌ڵ زمانه‌که‌ی خۆیاندا گونجاندوویانه‌. ئێستا چه‌ندین زمان به‌و ئه‌لفبێیه‌ ده‌نووسرێت وه‌ک: فارسی، کوردی، که‌شمیری، ئۆردو، پشتوونی، تاجیکی، تورکستانی و چه‌ندین زمانی دیکه‌ش، هیچ کام له‌و میلله‌تانه‌ش ناڵێن ئێمه‌ به‌ ئه‌لفبێی عه‌ره‌بی ده‌نووسین، هه‌ر بۆ نموونه‌ فارسه‌کان پیی ده‌ڵێن ئه‌لفبێی فارسی، به‌ هه‌مان شێوه ‌ بۆ ئێمه‌ش ئه‌و ئه‌لفبییه‌ کوردییه‌ نه‌ک عه‌ره‌بی. به‌ڵام له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئاشنایه‌تیی کورد به‌و ئه‌لفبێیه‌ به‌ هاتنی ئیسلام ده‌ستی پێ کرد بۆیه‌ هه‌ندێک له‌ کورده‌کان پیی ده‌ڵێن حه‌رفی موحه‌ممه‌دی، له‌ ڕاستیدا ئه‌وان پێیان وایه‌ هه‌ر ده‌قێک به‌و پیتانه‌ نووسرابێت قورئانه‌*

مێژووی به‌کارهێنانی ئه‌م ئه‌لفبێیه‌ له‌ لایه‌ن کورده‌کانه‌وه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ چوارینه‌کانی باوه‌ تایه‌ری هه‌مه‌دانی که‌ ساڵێ 2010 هه‌زاره‌ی کۆچکردنیه‌تی، له‌ ڕاستیدا مێژووی ئه‌ده‌بی کوردی 300 ساڵێک له‌وه‌ش کۆنتره‌ و به‌ سه‌رهه‌ڵدانی کورده‌کانی لوڕستان و بڵاوبوونه‌وه‌ی فه‌لسه‌فه‌ سه‌ره‌تاییه‌کانی ئایینی یارستان به‌ زاراوه‌ی هه‌ورامی ده‌ست پی ده‌کات، به‌ڵام هیچ به‌ڵگه‌یه‌ک به‌ ده‌سته‌وه‌ نییه‌ بیسه‌لمێنێت که
...... ادامه مطلب را مطالعه فرمایید


نوشتن با الفبای کردی یا لاتین؟

له‌ لایه‌ن که‌سانی غه‌یره‌کورده‌وه‌ زۆر باسی ئه‌وه‌‌ ده‌کرێت که‌ کورده‌کان ده‌یانه‌وێت ده‌ستبه‌رداری ئه‌لفبێی عه‌ره‌بی ببن و له‌ جیاتی‌ ئه‌وه‌ به‌ ئه‌لفبێی لاتینی بنووسن و ئه‌مه‌ش هه‌نگاوێکه‌ بۆ جیابوونه‌وه‌ و ته‌ڵاقدانی کولتووری عه‌ره‌بی و ئیسلامی.
هه‌روه‌ها ئێمه‌ به‌ خۆشمان وه‌ک کورد باسی ئه‌وه‌مان کردووه‌ و ده‌یکه‌ین که‌ ئه‌لفبێی لاتینی گونجاوتره‌ بۆ زمانی کوردی وه‌ک له‌ ئه‌لفبێی کوردی (که‌ به‌ هه‌ڵه‌ به‌ عه‌ره‌بی ناوی ده‌برێت). له‌ ڕاستیدا ئه‌م ئه‌لفبێیه‌ عه‌ره‌بی نییه‌ و له‌ بنه‌ڕه‌تدا ئارامی ـ فینیقییه‌ و جگه‌ له‌ عه‌ره‌ب زۆر له‌ میلله‌تانی تریش به‌کاری ده‌هێنن. کاتێ عه‌ره‌ب ده‌ستیان به‌ نووسین کرد....

به‌م ئه‌لفبێیه‌ جارێ نه‌ سه‌روبۆری له‌گه‌ڵدا بوو نه‌ نوخته‌ی پێوه‌ بوو، پاشان بۆ گونجاندنی له‌گه‌ڵ زمانی عه‌ره‌بیدا که‌سێک به‌ ناوی (ئه‌بوو ئه‌سوه‌د ئه‌لدوئه‌لی) دانه‌ری‌ عیلمی نه‌حو سه‌روبۆری بۆ دانا، پاشانیش بۆ ئه‌وه‌ی قورئانی به‌ دروستی پێ بخوێنرێته‌وه‌ (خه‌لیل کوڕی ئه‌حمه‌دی فه‌راهیدی) نوخته‌ی بۆ پیته‌کان زیاد کرد (هه‌ندێک ده‌ڵێن نه‌سری کوڕی عاسم) ئه‌و کاره‌ی کرد. هه‌رچه‌نده‌ ئه‌مه‌ باسی ئێمه‌ نییه‌، به‌ڵام مه‌به‌ست ئه‌وه‌یه‌ عه‌ره‌به‌کان ئه‌و ئه‌لفبێیه‌یان هێناوه‌ و له‌گه‌ڵ زمانی عه‌ره‌بی گونجاندوویانه‌.

هه‌ر بۆیه‌ ده‌بینین میلله‌تانی دیکه‌ش ئه‌لفبێیه‌که‌یان له‌ عه‌ره‌بان وه‌رگرتووه‌ و له‌گه‌ڵ زمانه‌که‌ی خۆیاندا گونجاندوویانه‌. ئێستا چه‌ندین زمان به‌و ئه‌لفبێیه‌ ده‌نووسرێت وه‌ک: فارسی، کوردی، که‌شمیری، ئۆردو، پشتوونی، تاجیکی، تورکستانی و چه‌ندین زمانی دیکه‌ش، هیچ کام له‌و میلله‌تانه‌ش ناڵێن ئێمه‌ به‌ ئه‌لفبێی عه‌ره‌بی ده‌نووسین، هه‌ر بۆ نموونه‌ فارسه‌کان پیی ده‌ڵێن ئه‌لفبێی فارسی، به‌ هه‌مان شێوه ‌ بۆ ئێمه‌ش ئه‌و ئه‌لفبییه‌ کوردییه‌ نه‌ک عه‌ره‌بی. به‌ڵام له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئاشنایه‌تیی کورد به‌و ئه‌لفبێیه‌ به‌ هاتنی ئیسلام ده‌ستی پێ کرد بۆیه‌ هه‌ندێک له‌ کورده‌کان پیی ده‌ڵێن حه‌رفی موحه‌ممه‌دی، له‌ ڕاستیدا ئه‌وان پێیان وایه‌ هه‌ر ده‌قێک به‌و پیتانه‌ نووسرابێت قورئانه‌*

مێژووی به‌کارهێنانی ئه‌م ئه‌لفبێیه‌ له‌ لایه‌ن کورده‌کانه‌وه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ چوارینه‌کانی باوه‌ تایه‌ری هه‌مه‌دانی که‌ ساڵێ 2010 هه‌زاره‌ی کۆچکردنیه‌تی، له‌ ڕاستیدا مێژووی ئه‌ده‌بی کوردی 300 ساڵێک له‌وه‌ش کۆنتره‌ و به‌ سه‌رهه‌ڵدانی کورده‌کانی لوڕستان و بڵاوبوونه‌وه‌ی فه‌لسه‌فه‌ سه‌ره‌تاییه‌کانی ئایینی یارستان به‌ زاراوه‌ی هه‌ورامی ده‌ست پی ده‌کات، به‌ڵام هیچ به‌ڵگه‌یه‌ک به‌ ده‌سته‌وه‌ نییه‌ بیسه‌لمێنێت که بالوولی دانا و هاوڕێکانی که‌ له‌ ڕابه‌رانی ئه‌و سه‌رهه‌ڵدانه‌ بوون شێعره‌ ئاینییه‌کانی خۆیان خستبێته‌ سه‌ر کاغه‌ز، گومان زیاتره‌ که‌ ئه‌و شیعرانه‌ سینه‌ به‌ سینه‌ (به‌ له‌به‌رکراوی) گه‌یشتبنه‌ ده‌ستی ئێمه‌. ئه‌وه‌ی لیی دڵنیام ئێستاش ئه‌و شیعرانه‌ به‌ ڕێنووسی کۆن ده‌نووسرێنه‌وه‌ که‌ ئه‌لفبێیه‌که‌ی 3 بزوێنی تێدایه‌ نه‌ک به‌م ڕێنووس و ئه‌لفبێیه‌ نوێیه‌ که‌ 8 بزوێنی هه‌یه‌.

گوتمان کورد یه‌کێکی له‌و میلله‌تانه‌ی که‌ له‌ عه‌ره‌به‌کانه‌وه‌ ئه‌لفبێیه‌که‌ی وه‌رگرتووه‌ و گونجاندوویه‌تی له‌گه‌ل زمانه‌که‌ی خۆیدا، به‌ڵام له‌ راستیدا کورد له‌ کۆی 28 پیتی عه‌ره‌بی 6 پیتی لابردووه‌ که‌ به‌ که‌ڵکی زمانی کوردی نه‌هاتوون، له‌ جیاتی ئه‌وانه‌ 13 پیتی بۆ زیاد کردوون، ئه‌وانه‌ش جگه‌ له‌‌ هه‌مزه‌ی سه‌ر کورسی (ئـ) که‌ عه‌ره‌بیش به‌کاری ده‌هێنن و به‌ پیت نایژمێرن، ئه‌مانه‌ن:

پ، چ، ڕ، ژ، ڤ، گ، ڵ، ه‌، ۆ، وو، ێ، وێ

به‌م شێوه‌یه‌ ده‌بینین ئه‌لفبێی کوردی وا ڕیز کراوه‌:

ئـ، ا، ب، پ، ت، ج، چ، ح، خ، د، ر، ڕ، ز، ژ، س، ش، ع، غ، ف، ڤ، ق، ک، گ، ل، ڵ، م، ن، هـ، ه‌، و، ۆ، وو، ی، ێ، وێ

گرفته‌کانی ئه‌لفبێی کوردی:
1-
ده‌نگی وێ، که‌ له‌ دوو پیتی (و،ێ) پێک دێت، جاری وا هه‌یه‌ پیتی (و( تێیدا نه‌بزوێنه‌ وه‌ک:
وێرانه: که‌ بریتییه‌ له‌ پیته‌کانی: (و، ێ، ر، ا، ن، ه‌)
جاری واش هه‌یه‌ پێکه‌وه‌ بزوێنێک پێک دێنن که‌ ئه‌مه‌یان مه‌به‌ستی ئێمه‌یه‌، وه‌ک:
خوێ: که‌ بریتییه‌ له‌ ده‌نگه‌‌کانی: (خ، وێ(

2-
پیتی (ی) جارێک نه‌بزوێنه‌ وه‌ک له‌ وشه‌ی: یاران
جارێک بزوێنه‌ وه‌ک له‌ وشه‌ی: میران
جاری واش هه‌یه‌ له‌ وشه‌یه‌کدا دووباره‌ ده‌بێته‌وه‌ جارێک وه‌ک نه‌بزوێن و جارێک وه‌ک بزوێن، وه‌ک له‌ وشه‌ی: یاری
چۆنی لێک جیا ده‌که‌ینه‌وه‌؟
ئه‌گه‌ر ته‌ماشای وشه‌ی (یاری) بکه‌ین ده‌بینین له‌ دوو بڕگه‌ی (یا) و (ری) پێک هاتووه‌، جا له‌به‌ر ئه‌وه‌ی له‌ بڕگه‌ی یه‌که‌مدا له‌گه‌ڵ بزوێنێک هاتووه‌ که‌واته‌ به‌ خۆی نه‌بزوێنه‌، چونکه‌ له‌ بڕگه‌یه‌کدا ته‌نیا یه‌ک بزوێن هه‌یه‌، هه‌روه‌ها له‌ بڕگه‌ی (ری) چونکه‌ له‌گه‌ڵ نه‌بزوێنێکدا هاتووه‌ که‌واته‌ به‌ خۆی بزوێنه‌.

3-
ئه‌م گرفته‌مان به‌ هه‌مان شێوه‌ له‌گه‌ڵ پیتی (و)دا هه‌یه‌. پیتی (و) جارێک نه‌بزوێنه‌ وه‌ک له‌ وشه‌ی: (چاو)دا، چونکه‌ لیره‌دا بزوێنی (ا)مان هه‌یه‌.
جارێک بزوێنه‌ وه‌ک له‌ وشه‌ی: (گوڵ)دا
جاری واش هه‌یه‌ هه‌ردووکیان وه‌ک: وێرگوڵ
وشه‌ی وێرگوڵ له‌ دوو بڕگه‌ی (وێر) و (گوڵ) پێک هاتووه‌، له‌ بڕگه‌ی یه‌که‌مدا پیتی (و) نه‌بزوێنه‌ چونکه‌ بزوینی (ێ) ی تێدایه‌، له‌ بڕگه‌ی دووه‌مدا بزوێنه‌ چونکه‌ له‌گه‌ڵ دوو دانه‌ نه‌بزوێندا هاتووه‌.
له‌ ڕاستیدا له‌ کاتی نووسین ئه‌مانه‌ هیچ گرفتێکمان بۆ په‌یدا ناکه‌ن، چونکه‌ ئێمه‌ که‌ ده‌نووسین بیر له‌وه‌ ناکه‌ینه‌وه‌ که‌ ئایا پیته‌کانی (ی، و) بزوێنن یان نه‌بزوێن.

4-
کێشه‌ی گه‌وره‌ له‌وه‌دایه‌ که‌ ئێمه‌ بزوێنێکی کورتمان هه‌یه‌ هیچ هێما(پیت)ێکی بۆ دانه‌نراوه‌، ئه‌ویش پێی ده‌ڵێن بزوێنی بزرۆک، واته‌ له‌ ناو نووسیندا بزر بووه‌، ئه‌وه‌ی زمانی کوردی به‌ منداڵان بڵێته‌وه‌ هه‌ست به‌و گرفته‌ ده‌کات، ده‌بینی مندڵان له‌ جیاتی ئه‌وه‌ی (بۆ نموونه‌) وشه‌ی مل به‌م شێویه‌ بنووسن (مل) که‌چی زۆربه‌یان وای ده‌نووسن (مه‌ل)، چونکه‌‌ ئه‌وان هه‌ست به‌وه‌ ده‌که‌ین له‌و نێوانه‌دا ده‌بێت بزوێنێک هه‌بێت، ئه‌مه‌ش ڕاسته‌، تۆ ده‌بینی که‌ ئێمه‌ (مل) به‌ لاتینی بنووسین ئاوای ده‌نووسین:
mil
لێره‌دا بزوێنه‌که‌ ئاشکرا ده‌بێت، له‌ ڕاستیشدا وشه‌ی مل که‌ بریتییه‌ له‌ یه‌ک بڕگه‌ نابێت بێ بزوێن بێت.

5-
هه‌ندێک ده‌ڵێن که‌ ئێمه‌ کێشه‌مان له‌گه‌ڵ پیتی (وو) هه‌یه‌ که‌ (و) یه‌کی درێژه‌ و پیتێکی تایبه‌تیمان بۆی نییه‌، ئه‌مه‌ به‌ هیچ شێوه‌یه‌ک نابێته‌ کێشه‌، چونکه‌ له‌ زۆر زماندا جووت پیت بۆ ده‌نگێکی جیاواز هه‌یه‌، هه‌روه‌ها ده‌نگی وا هه‌یه‌ به‌ دوو پیت یان زیاتر ده‌رده‌بڕدرێت، بۆ نموونه‌ ده‌نگه‌کانی (خ) و (ش) له‌ زمانی سوێدیدا گه‌وره‌ترین کێشه‌یان بۆ ئه‌و زمانه‌ دروست کردووه‌ و به‌ چه‌ندین شێوه‌ی‌ جیاواز ده‌نووسرین و هه‌ر جاره‌ و به‌ دوو پیت یان سێ پیتی جیاواز. هه‌ر بۆیه‌ من دانانی هه‌ردوو پیتی (و) و (ێ) و نووسینیان به‌ یه‌که‌وه‌ وه‌ک بزوێنێک، ئه‌ویش به‌ گرفت نازانم.

به‌ده‌ر له‌مانه‌ من پێم وایه‌ کورد چاکتر و زیره‌کانه‌تر له‌ میلله‌تانی دیکه‌ که‌ به‌ ئه‌لفبێی ئارامی ـ فینیقی ده‌نووسن، ئه‌و ئه‌لفبێیه‌ی بۆ نووسینی زمانی کوردی گونجاندووه‌. یه‌کێک له‌ خه‌سله‌ته‌ هه‌ره‌ باشه‌کانی ئه‌و گونجاندنه‌ ئه‌وه‌یه‌ که‌ وشه‌کان چۆن ده‌گوترێن ئاواش ده‌نووسرێن، ئه‌م تایبه‌تمه‌ندییه‌ له‌ که‌م زماندا هه‌یه‌. من ده‌توانم به‌ دڵنیاییه‌وه‌ بڵێم ئه‌لفبێی کوردی بۆ نووسینی زمانانی دیکه‌ش له‌ ئه‌لفبێ لاتینییه‌که‌ گونجاوتره‌، بۆ نموونه‌ سوێدی (که‌ ده‌قاوده‌ق وه‌ک کوردی 9 بزوێنی هاوچه‌شنی بزوێنه‌کانی ئێمه‌یان هه‌یه‌)، خۆ هه‌ر هیچ نه‌بێت کێشه‌کانی دنگی (خ،ش) له‌ کۆلیان ده‌کاته‌وه‌.

که‌واته‌ له‌ سه‌رجه‌م کێشه‌کانی نووسین به‌ ئه‌لفبێی کوردی ته‌نیا یه‌ک کێشه‌ی به‌ په‌له‌مان هه‌یه‌ ئه‌ویش دۆزینه‌وه‌ی چاره‌سه‌رێک بۆ بزوێنی کورتی بزرۆک.

هه‌ندێک پێیان وایه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ی زمانی کوردی سه‌ر به‌ گرۆی زمانه‌ هیندوئێرانییه‌کانه‌ و ئه‌میشیان له‌ کۆمه‌ڵه‌ی زمانانی هیندۆئه‌وروپییه‌ که‌واته‌ پیتی لاتینی گونجاوتره‌ بۆ نووسینی زمانی کوردی. له‌ ڕاستیدا ئه‌مه‌ وا نییه‌، چونکه‌ پیت په‌یوه‌ندیی به‌ زمانه‌وه‌ نییه‌، پیت ته‌نێ هێمایه‌که‌ بۆ ده‌ربڕینی ده‌نگێک و هیچی تر، هه‌ر بۆیه‌ش پێشتر گوتم ده‌کرێت سوێدی به‌ پیتی کوردی بنووسرێت، چونکه‌ پیته‌کانی زمانی کوردی به‌ ئاسانی ئه‌و ده‌نگانه‌ ده‌رده‌بڕن که‌ له‌ زمانی سوێدیدا هه‌ن، به‌ڵام ئایا پیته‌ لاتینییه‌کان، ئه‌وانه‌ی ئه‌مڕۆ به‌شێک له‌ کورده‌کان به‌کاریان ده‌هێنن ده‌توانن ده‌ربڕی هه‌موو ده‌نگه‌کانی زمانی کوردی بن؟

ئه‌مڕۆکه‌ ئه‌و ئه‌لفبێیه‌ لاتینییه‌ی کورده‌کانی باکوور به‌کاری ده‌هێنن بریتییه‌ له‌ 31 پیت ،که‌ ئه‌مانه‌ن:

A, B, C, Ç, D, E, Ê, F, G, H, I, Î, J, K, L, M, N, O, Q, P, R, S, Ş,T, U, Û,V, W, X, Y, Z

به‌رامبه‌ر به‌مه‌ ئێمه‌ له‌ ئه‌لفبێی کوردیدا 35 پیتمان هه‌یه‌، ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌شی بخه‌ینه‌ سه‌ر که‌ دوو پیتی (و،ی) دوو ڕۆڵی جیاواز ده‌بینن و هه‌روه‌ها پێویستمان به‌ پیتێکی دیکه‌شه وه‌ک هێمایه‌ک بۆ بزوێنی بزرۆک هه‌نگین ژماره‌ی پیته‌کان ده‌گه‌نه‌ 38، به‌ڵام له‌ لایه‌کی دیکه‌وه‌ ئێمه‌ له‌ ئه‌لفبیی لاتینیدا پێویستمان به‌ هه‌مزه‌ی سه‌ر کورسی نابێت بۆیه‌ ژماره‌ی پیته‌کان ده‌بێته 37 پیت. واته‌ لیره‌دا شه‌ش ده‌نک به‌ بێ هێما ده‌مێننه‌وه‌، ئه‌ویش ئه‌م ده‌نگانه‌ن: (ح، ڕ، ع، غ، ڵ)، ئه‌مه‌ جگه‌ له‌ بزوێنی (وێ) که‌ له‌ کرمانجیی سه‌روودا نییه‌.

تا ئێستا ئه‌م گرفتانه‌ چۆن چاره‌سه‌ر کراون؟

1-
تا ئێستاش که‌ به‌ لاتینی ده‌نووسرێت له‌ جیاتی پیتی (ح) پیتی (هـ) به‌کار هێنراوه‌، واته‌:
حه‌لاو ده‌بێته‌ هه‌لاو
مزراح ده‌بێته‌ مزراهـ
ته‌سبیح ده‌بێته‌ ته‌سبیهـ
وه‌حه‌ ده‌بێته‌ وه‌هه‌

2-
له‌ جیاتی‌ بیتی (ڕ) که‌ له‌ کرمانجیی سه‌روودا ئه‌م ده‌نگه‌ نییه‌، دوو دانه‌ (ر) ده‌نووسن به‌م شێوه‌یه‌ رر

3-
له‌ جیاتی پیتی (ڵ)که‌ له‌ کرمانجیی سه‌روودا ئه‌م ده‌نگه‌ نییه‌، دوو دانه‌ (ل) ده‌نووسن به‌م شێوه‌یه‌ ل ل
که‌چی کاتێک‌ باس دێته‌ سه‌ر ئه‌لفبێی کوردی ده‌ڵێن: چۆن ده‌بێت له‌ جیاتیی واوی درێژ دوو دانه‌ واوی کورت بنووسرێت.

4-
پیتی (ع) هه‌ر به‌ جارێک نییه‌ و پێیان وایه‌ ئه‌م ده‌نگه‌ له‌ زمانی عه‌ره‌بییه‌وه‌ په‌ڕیوه‌ته‌ ناو زمانی کوردی، به‌ڵام چی له‌ هه‌موو ئه‌و وشانه‌ ده‌که‌یت که‌ ده‌نگی (ع)یان تێدایه‌ و ئه‌مڕۆکه‌ له‌ ناو زمانی کوردیدا خۆیان جێگیر کردووه‌؟ باشه‌ ئه‌مه‌یان چۆن چاره‌سه‌ر کراوه‌؟

عه‌لعه‌لۆک، کراوه‌ به‌ ئه‌لئه‌لۆک
عه‌لی، کراوه‌ به‌ ئه‌لی
عوسمان، کراوه‌ به‌ ئوسمان

5-
له‌ جیاتی پیتی (غ) هیچ پیتێک دانه‌نراوه‌ و ئه‌وان پێیان وایه‌ که‌ ئه‌م ده‌نگه‌ نزیکی ده‌نگی (خ)یه‌ بۆیه‌ پیتی (خ) جێی هه‌ردوو پیتانی گرتووه‌ته‌وه‌.

6-
پیتی بزوێنی (وێ) که‌ له‌ کرمانجیی سه‌روودا ئه‌م ده‌نگه‌ نییه‌، هیچ هێمایه‌کی تایبه‌تی بۆ دانه‌نراوه‌، واته‌ هه‌ر وه‌ک چۆن له‌ ئه‌لفبیی کوردیدا ئه‌و ده‌نگه‌ به‌ دوو پیت ده‌نووسرێت له‌ لاتینیشدا هه‌ر به‌ دوو پیت ده‌نووسریت.

به‌م شێوه‌یه‌ ده‌بینین که‌ گرفته‌کانی نووسین به‌ ئه‌لفبێی کوردی زۆر که‌مترن له‌ گرفته‌کانی نووسین به‌ ئه‌لفبێی لاتینی، به‌ لای که‌مه‌وه‌ هێنده‌ی په‌یوه‌ندیی به‌ کرمانجیی خوارووه‌وه‌ هه‌بێت، ئه‌وجا من نازانم هۆی چییه‌ که‌ وا ده‌کات له‌ هه‌ندێ که‌س بانگه‌شه‌ی ئه‌وه‌ بکه‌ن که‌ واز بێنین له‌و پیتانه‌ی هه‌زار ساڵێکه‌ پییان ده‌نووسین و ئه‌لفبێیه‌ک هه‌ڵبژێرین کێشه‌کانی له‌ هی ئه‌لفبێی کوردی زیاترن ؟


به‌وهیوایه‌ ڕوونکردنه‌وه‌ و ڕاست کردنه‌وه‌مان کردبێت و کێشه‌کانی زمانی به‌ناو ڕه‌سه‌نمان پێ ئاشنا کردبن
...

 

منبع




نوشته شده توسط خوشه ویست در  یکشنبه 17 آذر 1387 و ساعت 03:13 ب.ظ


() نظر
       




سلام من خوشه ویست هستم این یک وبلاگ در مورد کردکردستان، فرهنگ وآداب و رسوم ملت کرد است. از دوستانی که سر می زنند تشکر می کنم دوست عزیزم روزرین من را در گرد آوری مطالب بسیار کمک کردند متشکرم
بایگانی

 نویسندگان

خوشه ویست (149)


موضوعات

وتەی ناوداران (سخن بزرگان) (1)
شاعران معاصر کرد (شاعیرانی هاوچه‌ڕخی کورد) (2)
مطلب موقتی (مناسبتی) (1)
شیعر و قسه ی خوش * سورانی * (32)
شیعر و قسه ی خوش * کورمانجی * (10)
گه وره پیاوانی کورد(بزرگان کرد) (40)
زمانی کوردی ( زبان کردی) (32)
چیروک و داستان (3)
متفرقه (19)


 آرشیو

بهمن 1391 (1)
دی 1391 (1)
آبان 1391 (1)
شهریور 1391 (2)
تیر 1391 (1)
خرداد 1391 (2)
اردیبهشت 1391 (2)
فروردین 1391 (1)
اسفند 1390 (1)
دی 1390 (1)
آذر 1390 (1)
آبان 1390 (1)
مهر 1390 (3)
شهریور 1390 (4)
مرداد 1390 (3)
تیر 1390 (5)
خرداد 1390 (5)
اردیبهشت 1390 (4)
فروردین 1390 (2)
اسفند 1389 (5)
دی 1389 (1)
آذر 1389 (1)
آبان 1389 (2)
مهر 1389 (2)
مرداد 1389 (2)
تیر 1389 (2)
خرداد 1389 (2)
اردیبهشت 1389 (1)
فروردین 1389 (1)
اسفند 1388 (1)
بهمن 1388 (2)
دی 1388 (1)
آذر 1388 (2)
مهر 1388 (2)
شهریور 1388 (2)
مرداد 1388 (1)
تیر 1388 (2)
خرداد 1388 (3)
اردیبهشت 1388 (3)
فروردین 1388 (2)
اسفند 1387 (4)
بهمن 1387 (3)
دی 1387 (2)
آذر 1387 (4)
آبان 1387 (5)
مهر 1387 (3)
شهریور 1387 (2)
مرداد 1387 (2)
تیر 1387 (2)
خرداد 1387 (2)




لینكدونی
کامیاران و کامیارانی‌ها (-)
خویندکارانی کوردستانی زانکوی ئیلام (-)
کتابخانه هه ورامان ؛یانه وکتێبۆ هه ورامانی (-)
ژوانگه (-)
کامیاران و کامیارانی ها (-)
چوپان دروغگو (-)
کلهر (-)
کلهرستان (-)
کردستان سرزمین نیکی ها (-)
کردستان شناسی (-)
ئاپۆرە (-)
كورده‌واری (-)
رازیار (-)
هووز لک (-)
رومشگان (-)
دانلودآهنگ جدیدوقدیمی كردی (كوردی) (-)
کتیبخانه‌ی کوردی ئه‌وین (-)
نقده نه‌غه‌ده سندووس (-)
بوکی کوردستان (-)
سرشک مریوان (-)
تاریخ کردستان (-)
دل نوشته (-)
پالنگانپالنگان،كامیاران،هورامان،كورده واری (-)
اشعار و ترانه كوردی كورمانجی (-)
هورامان هانه به‌رچه‌م (-)
کوردی جنوبی (-)
آب و آفتاب و آینه (-)
سنقر و کلیایی (-)
سقز (-)
مهاباد (-)
تروسکه‌ ئاگر (-)
كورد و كوردستان (-)
هوز له‌ك(لكستان) (-)
فرهاد کرد (عکسهایی از کردستان) (-)
Lîstêk_لیستئک (کرمانج سرای) (-)
بزرگترین منبع اطلاع رسانی کردستان (-)
شاباد (-)
سومای چاو (-)
مه‌کویه‌کی روشنبیری و هونه‌رییه بو گه‌نجان (-)
نه رمه واڵه ی کوردی بۆ ویندۆز (-)
کاردو kardu (-)
عاشق کردستان (-)
شبدر سیراب (-)
لرستان ما (-)
فرهنگ و تاریخ و هنر كردی (-)
مانگه شه‌وی له‌لیلاخ (-)
سرزمین آفتاب (-)
zeryaw (-)
ساخت وبلاگ كردی (كوردی بلاگ ) (-)
دیدنیهای ایلام (-)
خوناوكه (-)
ئه‌زمه‌ڕ سیاسی و رۆشنبیری (-)
XELWET - خه‌ڵوه‌ت (-)
كلیم الله توحدی (-)
سه‌ریوان (گیلانغرب) (-)
شووشه (-)
ژیرو (-)
ده نگێك بۆ ئاواته کان (-)
هاودڵی (-)
فرمیسک(فرهنگ و هنر کردستان) (-)
کردان شیراز (-)
پایگاه اطلاع رسانی تلاطم (-)
توسعه دهندگان علم (-)
ژانی گه‌ل (-)
آشنایی با مسائل فرهنگی کرد (-)
هاستینگ کردی (-)
بانکول (-)
سوران بلاگ (-)
فرهنگی(کردستان) (-)
اتفاقا ما.... (-)
تارنگار کوردهای کورمانج (-)
آوای کرد (-)
کرد امروز (-)
بزرگترین سایت تفریحی کردستان (-)
سه‌یران (-)
کردهای قزوین (-)
شیعری کوردی (-)
تهران 7 فروم (-)
تاریخچه کرد (-)
حه‌وت کانی (-)
زه‌رده په‌ری گول (-)
پاییز (-)
زیبای خفته (-)
کرد و کردستان (-)
کونه کورد (-)
په یڤ (-)
ناجی ملت کرد (-)
بهار اشعار (-)
شیعر کوردی (-)
اهل سنت (-)
آرشیو لینكدونی




جستجو

جستجو در بلاگ






مطالب گذشته وبلاگ

  حسین تقدیسی

  کاردوک

  تاریخچه خط کوردی

  زندگینامه فقی تیران

  مناجات کوردی ( شعر کورمانجی )

  نگاهی تاریخی به وضعیت کردهای ایران

  ماههای سال در زبان کوردی

  معرفی ایلات جلالی و شكاك

  زندگینامه وه‌لی دیوانه

  شعر زیبای مادر (كورمانجی)

  فلسفه رقص كردی و انواع رقص كردی

  گذری بر تاریخ هورامان

  طبقه بندی زبانهای دنیا

  كردهای شیراز

  طایفه بارزانی

  استاد هادی ضیاالدین (مجسمه ساز)

  فرهنگهای كردی (فرهنگ لغت)

  معرفی دلدار(شاعر كورد)

  معرفی چند زن روشنفكر كرد

  منطقه موكریان

  كردهای ایلام

  شعر (Durî te )

  نقده همیشه كردستان

  كردهای ارومیه

  زندگینامه مام وه‌ستا گوران

  SMS اس ام اس کردی (کوردی)

  آیین در کردستان

  لکی

  کردهای ایلام (1)

  شعر (لهجه کرمانشاهی)

  امپراتوری ماد

  حه‌سه‌ن سه‌لاح سوران(حسن صلاح سوران)

  شرف خان بدلیسی

  ئه‌مشه‌و(شیعر)

  سید خلیل عالی نژاد

  زن کرد از دید نویسندگان

  معروف کوکه ای

  بابرده‌ڵه (شعر)

  قاله مه‌ره

  محمد قاضی

  كۆڵه‌كه‌كانی گۆرانی كوردی

  جگه‌رخوین (شاعر و نویسنده)

  کردستان یک رویا

  مه ستانه

  لی‌کولینه‌وه‌یک له سه‌ر نه‌وروز

  کیژی کا فروش

  خوشه‌ویستی له نیوان رواله‌ت و جه‌وهه‌ر دا

  شعر نیشتمان (وطن) به لهجه فیلی

  مستوره ئه‌رده‌لان (اردلان)

  هه‌تاوه‌ خه‌واڵۆكانی وڵاتی من

  کرمانشاه و دلیل فارسی حرف زدن

  نامه‌ی پدر و مادری برای فرزندانشان

  نوشتن با الفبای کردی یا لاتین؟

  زندگینامه سید علی اصغر کردستانی

  امپراتوریهای کرد بخش دوم

  چند شعر زیبای کردی

  امپراتوریهای کرد بخش اول

  شعرای هورامان

  جه‌لاد(شعر سورانی)

  سه‌‌ره‌تایه‌ک بۆ مێژوو

  نام شهرهای کردستان از کجا آمده؟

  زن کرد(ژنی کورد)

  ئه‌خته‌ر‌کچی کوردی چاو‌مه‌ست(شعر سورانی)

  زندگینامه احمد خانی (دانلود کتاب مم و زین)

  شعر سورانی(ئه‌من ئه‌ی نیشتمان توم هه‌ر له‌بیره)

  لباس کردی+عکس

  مراسم پیر شالیار(اورامان)

  زندگینامه شوان پرور

  شعر کردی سورانی(نه عه‌ره‌بم به ایرانی نه تورکیکی شاخستانی)

  ساختار دستوری زبان کردی

  زندگینامه پوران درخشنده

  هه‌شت دروی دایه (مطلب جالب)

  شعر کردی سورانی(دایه)

  بررسی موسیقی کردی

  شعر کردی سورانی(کانی)

  بررگان کرد(باستان و جهان)

  كردستان در دوره ­ی اسلامی

  شعر کردی سورانی(بهار)

  تاریخچه رقص کردی

  وی زالم(شعر کرمانجی)

  کردستان در دوران باستان

  شعری عاشقانه

  مطلبی حکمت آموز

  زندگینامه قانع

  زندگینامه نالی

  تو گوت از گولم(شعرکرمانجی+ترجمه)

  امید کردستانی(معاون ارشد گوگل)

  که‌س به وه‌ی نالا ئازایی(داستان کردی)

  زندگینامه شرکو بی‌کس

  زندگینامه حسن زیرک





آمار وبلاگ
بازدید های امروز :
بازدید های دیروز :
كل مطالب :
كل بازدید ها :





قالب توسط :صابر كردستانچی






Online User