تبلیغات
خوشه‌ویستی-كورد-كوردستان

خوشه‌ویسترین که‌ست (الله)‌* بیت جوانترین وشه‌ت( سبحانه‌الله)‌ *بیت باشترین هاوریت( قورئان)* بیت خوشترین جیگات( به‌هه‌شت) بیت





لی‌کولینه‌وه‌یک له سه‌ر نه‌وروز [متفرقه , ]



"هه‌ته‌رێ، مه‌ته‌رێ، شتێكمان بۆ باوێنه پشت چه‌په‌رێ"

                              "هه‌لاوه مه‌لاوه، كوڕه‌كه‌تان ببێ به زاوا.

 

"چرا کردها اعتقاد دارند نوروز یک جشن باستانی ملت کرد است"

"نوروز از کجا آمده و چگونه می توان آن را از نظر کرد زبانها تحلیل نمود"



نه‌ورۆز ئه‌فسانه یان واقعیه‌ت؟
هه‌تا ئێستاش بۆ خه‌ڵك ڕوون نییه سه‌رچاوه‌ی عه‌سڵیی نه‌ورۆز چییه. جێژنی نه‌ورۆز له‌لایه‌ن زۆر له گه‌لانه‌وه به‌ڕێوه‌ده‌بردرێ. له‌نێو ئه‌وانه‌دا فارسه‌كان، ئه‌فغانییه‌كان، كورده‌كان، تاجیكییه‌كان، به‌شێك له پاكستانییه‌كان و میسرییه‌كان و چه‌ندی دیكه له قه‌ومه‌كان له شیمالی چینه‌وه بگره هه‌تا سووریه و له تاجیكستانه‌وه هه‌تا میسر ده‌بیندرێن كه له یه‌كه‌م ڕۆژی به‌هارێدا ئه‌م بۆنه‌یه ده‌كه‌نه جێژن. هه‌ركام له‌و گه‌لانه به جۆرێك و به شێوه‌یه‌ك به‌ره‌وپیری ئه‌م ڕۆژه ده‌چن. ئی وایه سفره‌ی "حه‌وت سین" ڕاده‌خا. له زۆر شوێنان ماڵێ هه‌ڵده‌گرنه‌وه و پاكیده‌كه‌نه‌وه و تۆزی لێده‌ته‌كێنن. له زۆر جێ ئاور ده‌كه‌نه‌وه.

له ئه‌فغانستان ڕێوڕه‌سمی ئایینی له‌سه‌ر مه‌رقه‌دان به‌ڕێوه‌ده‌به‌ن. له میسرێ ئه‌نواعی خوارده‌مه‌نی و شیرنی سازده‌كه‌ن و... هتد. كورده‌كان و تاجیكییه‌كان دابێكی نزیك به یه‌كتر به‌ڕێوه‌ده‌به‌ن. قه‌دیم له كورده‌واریدا منداڵ له شه‌وی نه‌ورۆزێدا پرێسكه‌یان له‌سه‌ر بانان ڕا شۆڕده‌كرده‌وه به‌ر په‌نجه‌ره‌ی ماڵان و داوای دیارییان ده‌كرد: "هه‌ته‌رێ، مه‌ته‌رێ، شتێكمان بۆ باوێنه پشت چه‌په‌رێ"، یان "هه‌لاوه مه‌لاوه، كوڕه‌كه‌تان ببێ به زاوا." خه‌ڵكی تاجیكستانیش وه‌ك كوردان له‌سه‌ر بانان ڕا پرێسكه شۆڕ ده‌كه‌نه‌وه به‌ر په‌نجه‌ران و داوای دیاری ده‌كه‌ن.

له پێوه‌ندیی له‌گه‌ڵ سه‌رچاوه‌ی نه‌ورۆزدا چه‌ند ڕوانگه هه‌ن. هێندێك نه‌ورۆز ده‌به‌نه‌وه سه‌ر زه‌رده‌شت. به‌عزێك نه‌ورۆز به جێژنی زیندووبوونه‌وه‌ی سروشت ده‌زانن و له پێوه‌ندی له‌گه‌ڵ كشتوكاڵ و ئاژه‌ڵداریدا سه‌یریده‌كه‌ن. زۆر كه‌سیش مه‌سه‌له‌ی سه‌ركه‌وتنی كاوه‌ی ئاسنگه‌ر ده‌كه‌نه په‌یامی عه‌سڵیی نه‌ورۆز و له‌و ڕ‌ووه‌وه جێژنی بۆ ده‌گرن. وێڕای هه‌بوونی جیاوازیی له‌‌نێو ئه‌م تیۆرییانه‌دا له هه‌موو بۆچوونه‌كاندا نه‌ورۆز له‌گه‌ڵ سه‌ره‌تای ساڵی تازه‌دا دێ. به‌م جۆره له كۆی هه‌موو بۆچوونه‌كان ئه‌و لێتێگه‌یشتنه دروست ده‌بێ كه نه‌ورۆز خۆی به مانای نوێبوونه‌وه‌ی ساڵه. خۆڕازیكردن به‌‌م ده‌لیله‌ی دوایی له هه‌موان بێ ده‌رده‌سه‌رتر و هاسانتره و گێره و كێشه‌ی نێوبژیكردن و سه‌رئێشه‌ی قه‌زاوه‌تكردن له كۆڵ پیاوی ده‌كاته‌وه. هه‌تا ئێستاش خه‌ڵكی جێی دیكه سه‌باره‌ت به نه‌ورۆز له‌سه‌ر ئه‌و هه‌ڵوێسته‌ن كه ئه‌م بۆنه‌یه به مڵكی گه‌لانی ئه‌م ناوچه‌یه بژمێرن نه‌ك به ته‌نیا هی كورد. له یه‌كێك له ژماره‌كانی ڕۆژنامه‌ی "كوردستان"دا خوێندمه‌وه كه وه‌زیرێكی فه‌رانسه‌وی جێژنی نه‌ورۆزی به گه‌لانی ناوچه‌كه پیرۆزبایی گوتبوو و وه‌ك له بیرم بێ وه‌ك بۆنه‌ی نوێبوونه‌وه‌ی ساڵ یادی لێكردبوو.



به‌هۆی ئه‌وه كه هیچیه‌ك له بۆچوونه‌كان له‌لای هیچكام له‌و لایه‌نانه جێگای باوه‌ڕ نین و ناتوانن نه‌ورۆز له ئه‌فسانه‌وه بێننه واقعیه‌ت من هه‌وڵده‌ده‌م كه عه‌سڵ و بنه‌ڕه‌تی نه‌ورۆز بدۆزمه‌وه. بۆ ئیسباتی ئه‌و له به‌ڵگه‌ی مه‌نتیقی كه‌ڵكوه‌رده‌گرم و بنج و بناوانی وشه‌كان ده‌توێژمه‌وه. ته‌رتیبی چوونه‌پێشی باسه‌كه به‌م جۆره‌یه‌ كه له پێشدا ته‌له‌ففوزی دروستی وشه‌ی نه‌ورۆز ئیشاره پێده‌كرێ، پاش ئه‌وه ناته‌بایی له نێوان مانای وشه‌ی نه‌ورۆز و ڕه‌مزه‌كه‌ی واته ئاگر زه‌ق ده‌كرێته‌وه، ئه‌مجار گومان له فارسیبوونی نه‌ورۆزدا ده‌كه‌ین و بۆ دۆزینه‌وه‌ی ماناكه‌ی له كه‌لتوره غه‌یره فارسییه‌كاندا ده‌گه‌ڕێین. له قۆناغه‌كانی چواره‌م و پێنجه‌مدا له ڕێگای گه‌ڕاندنه‌وه‌ی پیته‌كانی نه‌ورۆز بۆسه‌ر پیته‌كانی عه‌سڵی ناوه‌كه‌ی ده‌گه‌ینه كامڵكردنی تیۆرییه‌كه‌مان سه‌باره‌ت به عه‌سڵ و ڕه‌سه‌نی نه‌ورۆز له مێژوودا. پاش ڕوونكردنه‌وه‌ی نه‌ورۆز ئه‌مجار كه‌سایه‌تیی كاوه‌ی ئاسنگه‌ر وه‌ك له مێژوودا هه‌بووه ده‌ناسێندرێ، به‌شی ئاخری باسه‌كه دۆزینه‌وه‌ی ئه‌سڵی كه‌سایه‌تیی زوحاك له مێژوودایه.



لێكۆڵینه‌وه    :
-1
ده‌ربڕینی دروستی وشه‌كه چییه؟
نه‌ورۆز دروسته یا نه‌ورووز؟
وشه‌ی نه‌وروز له‌نێو فارسه‌كانه‌وه هاتۆته نێو كورده‌كان. من پێم وایه له نێوان نه‌ورۆز و نه‌وروزدا وشه‌ی نه‌وروز دروسته. هه‌ڵبه‌ت ئه‌گه‌ر به دوو ' و' بنووسرێ پێم سه‌حیح‌تره. دیاره ئه‌وده‌مه ڕاست شێوه ته‌له‌ففوزی فارسی به‌خۆوه ده‌گرێ. ئێستا با له‌سه‌ر وشه‌ی نه‌ورووز توێژینه‌وه بكه‌ین. به ڕواڵه‌ت و هه‌ر وه‌ك له ئه‌ده‌بیاتی دنیای ئه‌مڕۆدا قبووڵكراوه، نه‌ورووز یان نه‌ورۆز به واتای ڕۆژی نوێیه. ئه‌و ماناكردنه‌وه‌یه كورده‌كانیش نكۆڵیی لێناكه‌ن، گه‌رچی قبووڵی ئه‌و مه‌عنایه تۆزێك به زه‌ره‌ری كورده‌كانه، چونكه پیتی 'ز' پێناسه‌ی وشه‌كه به لای فارسیدا ده‌شكێنێته‌وه. كورده‌كان مادام ده‌یانه‌وێ نه‌ورۆز به هی كورد بژمێرن، وا چاك بوو له قبووڵی ئه‌و مه‌عنا كردنه‌وه‌یه‌دا وا زوو ته‌سلیم نه‌بن.

كاتێك هه‌موو كورده‌كان و ته‌نانه‌ت میسری و تاجیكی و ئه‌فغانی و گه‌لی دیكه و حه‌تتا ڕۆژاوایی‌یه‌كانیش كه‌م و زۆر ئه‌وانی شاره‌زان، نه‌ورووز به ڕۆژی نوێ مانا ده‌كه‌نه‌وه ئیتر گه‌لێك كه به 'روز' ده‌ڵێ 'ڕۆژ' بۆ خۆ ده‌كاته ساحێبی وشه‌كه؟ ئه‌مه پرسیارێكه كه دێ ده زه‌ینی مرۆڤه‌وه. جیا له‌مه له وشه‌ی 'نه‌و'دا هه‌ر به ئاشكرا ده‌ربڕینه‌كه فارسییه. ئێستا دوای ئه‌وه كه هه‌م 'نه‌و ' و هه‌م 'رووز' ته‌له‌ففوزی فارسین مه‌ودایه‌كی كه‌م ده‌مێنێته‌وه كه كورد داوای خاوه‌نایه‌تیی مه‌سه‌له‌یه‌كی ئاوا بكا. به‌ڵام وه‌ك گوتم ئه‌وه ڕواڵه‌تی مه‌سه‌له‌كه‌یه.

-1
گومانكردن له فارسی بوونی وشه‌ی نه‌ورۆزدا
بێ‌مه‌نتیقی له به‌كارهێنانی وشه‌كه‌دا
من پێم وایه له مه‌عناكردنه‌وه‌ی وشه‌ی نه‌ورۆز دا په‌له‌مان كردووه. سه‌مبولی نه‌ورۆز "ئاگـر"ـه. ئاگر كلیله بۆ تێگه‌یشتن له مه‌عنای نه‌ورۆز. له نه‌ورۆزدا ئاور ده‌كرێته‌وه و ئه‌و ڕه‌مزه بۆ هه‌موو دنیا قابیلی قبووڵه. له ڕووی وشه‌یه‌كی ئاوا كلیلی‌یه‌وه جارێكی‌تر ده‌ڕوانینه مه‌عنای كه‌لیمه‌ی نه‌ورۆز: عاده‌ته‌ن ئاور بۆ دوو شت به‌كار ده‌هێندرێ. یه‌كه‌م له كاتی سه‌رمادا بۆ گه‌رمكردنه‌وه، دووه‌م له شوێنی تاریكدا بۆ ڕووناككردنه‌وه. ‌مرۆڤ له خۆ ده‌پرسێ له نه‌ورۆزدا كه هه‌م هه‌وای گه‌رمه و هه‌م ڕۆژی ڕووناكه ئاور چ ده‌ورێكی هه‌‌یه؟! واته له هه‌لومه‌رجێكدا كه فه‌سڵی سه‌رماوسۆڵ نه‌ماوه و وه‌رزی نوێ (نه‌و) داهاتووه و تاریكایی و شه‌و لاچووه و ڕۆژی ڕووناكه (روز) بۆ ده‌بێ ئاور هه‌ڵكرێ؟ سه‌یر ده‌كه‌‌ین لێره‌دا بێ‌مه‌نتیقی هه‌یه. ئاوری نه‌ورۆز یا ئاتێشێ نه‌ورووز، وه‌ك ئه‌وه وایه بڵێین كه‌په‌نه‌ك بۆ پاش بارانه‌ی كه ده‌بینین یه‌ك ناگرنه‌وه.

نه‌ورۆز به واتای ڕۆژی نوێ نییه
یه‌كنه‌گرتنه‌وه‌ له پێوه‌ندیی نێوان ئاور و نه‌ورووزدا ئێمه دڕدۆنگ ده‌كا به‌رامبه‌ر به واتای وشه‌ی نه‌ورووز و ده‌مانهێنێته سه‌ر ئه‌و بیره كه نه‌ورووز به مه‌عنای روزێ نه‌و، یان ڕۆژی نوێ نییه. چونكه ئه‌گه‌ر ئاوا بوایه ئاور نه‌ده‌بوو بكرێ به سه‌مبول بۆ ئه‌و مه‌به‌سته.

وێده‌چێ فارسه‌كان غه‌ڵه‌ت له وشه‌كه حاڵی بووبن. نه‌ورووز به ڕواڵه‌ت له رووز + نه‌و پێكهاتووه، به‌ڵام ڕه‌مزبوونی ئاگر بۆ نه‌ورۆز ئه‌و لێكدانه‌وه‌یه لاواز ده‌كا. به ئیحتیمالی قه‌وی نه‌ورووز یه‌ك وشه‌ی ساده‌یه، ته‌ركیبی نییه، واته له رووز + نه‌و پێك نه‌هاتووه، ئه‌وان خراپی لێ تێگه‌یشتوون. با چه‌ند وێنه بۆ ئه‌و جۆره عه‌وه‌زی گرتنانه یان خراپ لێ‌حاڵیبوونانه بێنینه‌وه: هه‌موومان ده‌زانین ڤیتامین سێ شتیكه بۆ كاتی هه‌ڵامه‌تێ باشه و یارمه‌تی به چاكبوونه‌وه ده‌كا. له جێیه‌ك گوتیان ئه‌و كه‌سه نه‌خۆشه با ڤیتامین سێ‌ی بخوا، یه‌كێك له‌وێ بوو گوتی به خوا به ڤیتامین‌ چواریش چا نابێ. دیاره ئه‌و كه‌سه پێی واببوو مه‌به‌ست له سێ ژماره‌ی سێ‌یه، كه‌چی ئه‌و پیته له زانستدا دیاریكراوه بۆ ناوی ئه‌و جۆره ڤیتامینه‌. وێنه‌یه‌كی‌تر: خه‌ڵك ده‌ڵێن عه‌رز و نامووس دوو شتی گرینگن كه ده‌بی بیانپارێزی. كه سه‌یری عه‌سڵی وشه‌كه بكه‌ین ده‌بینین عیرز و نامووس پێكه‌وه دێن، كه هه‌رتكیان هه‌ر به واتای ئابڕوو و نامووسن. له‌نێو خه‌ڵكدا چونكه عیرز وه‌ك عه‌رز ده‌چێ به خاكیان لێكداوه‌ته‌وه. هۆكارێك كه یارمه‌تی به هه‌لخه‌ڵه‌تانی پتر ده‌كا ئه‌وه‌یه كه مانای دووه‌م (مانا ده‌ستكرده‌كه) له‌گه‌ڵ زاهیری وشه‌كه یه‌كده‌گرێته‌وه.

كاتێك هه‌م ڕواڵه‌تی وشه و هه‌م مانا‌ی به هه‌ڵه وه‌رگیراو ڕێكده‌كه‌ون خه‌ڵك عاده‌ت به به‌كارهێنانیان ده‌كه‌ن. خه‌ڵك له وڵاتی خۆمان به شه‌وی زۆر تاریك ده‌ڵێن تاریكه‌سه‌لات. كه‌چی ئه‌وه له ئه‌سڵدا تارك‌الصلات‌ ـه، واته كه‌سێك كه ته‌ركه نوێژه. لێره‌شدا چونكه یه‌كه‌م جار دڵ و ده‌روونی كابرای ته‌ركه‌نوێژ به شه‌وی تاریك ته‌شبیه كراوه، دواتر ئه‌م دڵتاریكییه گوێزراوه‌ته‌وه بۆ تاریكبوونی شه‌و. تارك به كه‌سری' ر' بۆته تاریك، كه دوو شتی به ته‌واوی لێك جیان. یه‌‌كه‌میان یانی ده‌ستهه‌ڵگرتوو، دووه‌میان واته تاریك.

له ئاكامدا ده‌كرێ بڵێین به‌هۆی ئه‌وه كه ئاور له كاتی گه‌رما و له شوێنی ڕووناك ده‌وری نییه، وێده‌چێ هه‌ڵه‌یه‌كی لێ‌تێگه‌یشتن ڕوویدابێ. ئه‌وه‌ش له‌نێو فارسه‌كان قه‌وماوه. ڕه‌نگ بێ وشه‌ی نه‌ورووز له گه‌لێكی دیكه ڕا هاتبێته نێو فارسه‌كان و پێش ئه‌وه به مانای ڕۆژی نوێ نه‌بووبێ.

-3
وه‌پێوشوێنكه‌وتنی سه‌رچاوه‌ی وشه‌كه
نه‌ورووز له كوێ ڕا هاته نێو فارسه‌كان؟
ئه‌گه‌ر وای دانێین نه‌ورووز له گه‌لێكی دیكه ڕا هاتۆته نێو فارس، چۆن بزانین له كوێ ڕا بووه؟ هیچ سه‌رچاوه‌یه‌ك یان به‌ڵگه‌یه‌ك له‌و باره‌وه یارمه‌تیده‌ر نییه. ناچار بۆ وه‌دواكه‌وتنی ئه‌و سه‌رچاوه‌یه په‌نا بۆ لێكدانه‌وه‌ی هزر ده‌به‌ین. لێره‌دا بیر له خاڵێك ده‌كه‌ینه‌وه. ده‌ڵێن نه‌ورووز كۆنه. له ڕووی كۆنبوونی نه‌ورووزه‌وه بڕیار ده‌ده‌ین شوێنێك بپشكنین كه كه‌لتوره‌كه‌ی قه‌دیمه. له‌‌نێو دراوسێكانی فارسه‌كان كوردستان له هه‌موان قه‌دیم‌تره. كه‌وابوو له كوردستاندا وه‌پێوشوێنی وشه‌ی نه‌ورووز ده‌كه‌وین. وای داده‌نێین نه‌ورووز له كوردانه‌وه چووه‌ته نێو فارسان.

با بزانین به كوردی نه‌ورووز یانی چی؟ چه‌ندی بیر ده‌كه‌‌ینه‌وه به‌و ته‌له‌ففوزه‌وه هیچ واتایه‌كمان له‌و پێوه‌ندییه‌دا بۆ لێك نادرێته‌وه. وای داده‌نێین ئه‌وه ئیسمی خاس واته ناوی تایبه‌ته. له‌و حاڵه‌ته‌دا پێویست نییه وه‌دوای مانای وشه‌كه بكه‌وین و هه‌ر وه‌ك ناو قبووڵی ده‌كه‌ین. ئێستا كه له دۆزینه‌وه‌ی مانا چاوپۆشی ده‌كه‌ین، بۆ درێژه‌ی لێكۆڵینه‌وه‌كه پێویسته وه‌پێوشوێنی سه‌رچاوه‌ی وشه‌كه بكه‌وین. وای داده‌نێێن كه كوردان ئه‌و وشه‌یان له گه‌لێكی دیكه وه‌رگرتووه. به‌ڵام چلۆن پێوشوێنی ئه‌وه‌ی بدۆزینه‌وه؟ 


-4قۆناغی گۆڕانی پیته‌كان له"و" بۆ "م"
به‌بێ هه‌بوونی هیچ سه‌رچاوه و به‌ڵگه و بناغه چ ده‌كرێ ‌و له‌و شه‌وه‌زه‌نگه‌ چۆن ده‌رباز ده‌بین و ڕێ ده‌بینینه‌وه؟ ماكه‌ی ئه‌و كه‌لیمه‌یه كوێیه؟ با فه‌ننێك به‌كاربێنین ده خودی وشه‌كه‌دا بیدۆزینه‌وه. ئێمه ده‌زانین ئه‌و كه‌لیمانه‌ی كه كورد له جێگایان ڕا ده‌یانهێنێ ئاڵوگۆڕیان به‌سه‌ردا دێنێ. مه‌سه‌له‌ن عبدالله بۆته عه‌وڵا، یان وشه‌ی 'ته‌مام' له كوردیدا پێی ده‌ڵێن 'ته‌واو' یان كه‌باب ده‌بێته ' كه‌واو'، یان قه‌د ده‌بێته ' قه‌و'، نام ده‌بێته 'ناو' و... شتی له‌و جۆره.

نه‌ورووز ئه‌گه‌ر له‌نێو گه‌لێكی دیكه ڕا گه‌یشتبێته نێو كوردان ده‌بێ پیته‌كانی پێشتر شتێكی دیكه بووبن. بۆوێنه 'و'ی یه‌كه‌م هه‌ڵده‌بژێرین و كاری له‌سه‌ر ده‌كه‌ین. له 'و'ی نه‌ورووزدا ئاڵوگۆڕ دروست ده‌كه‌ین. ئه‌و پیتانه‌ی له كوردیدا به ' و' ده‌نووسرێن له‌و زمانه‌دا كه لێی ڕا هاتوون یان د بوون یان ب، یان گ، یان م یان شتێكی دیكه بوون. به‌م جۆره دێنێن پیتی 'و'ی نه‌ورووز له‌گه‌ڵ هه‌ركام له‌و پیتانه‌ی سه‌رێ جێگۆڕكێ ده‌كه‌ین.
ده‌بنه: نه‌درووز ـ نه‌گرووز ـ نه‌برووز ـ نه‌مرووز. بیر ده‌كه‌ینه‌وه، سه‌یر ده‌كه‌ین هیچكام له‌و وشه تازانه مه‌عنا نابه‌خشن. وێده‌چێ ڕێگا به‌سترابێ و ئیتر مه‌جبوور بین واز بێنین، چونكه ناگه‌ینه ئاكام. به‌ڵام هێشتا ئیمكانمان ماوه. پیتێكی دی ماوه كه له‌نێو زمانه جیاوازه‌كاندا ده‌گۆڕدرێ، ئه‌ویش پێتی 'ز'یه.

-5
قۆناغی گۆڕانی پیته‌كان له "ز" بۆ "د"
دێنین له‌سه‌ر پیتی 'ز' كار ده‌كه‌ین. بزانین 'ز' له وشه‌ی قه‌رزكراودا پێشتر چ پیتێك بووه. یان 'ز' له وشه‌ی زاراوه‌ی ناوچه‌یه‌كدا ده‌بێته چی له ناوچه‌یه‌كی دیكه. سه‌یر كه كه‌سێك له عه‌سڵدا ناوی خزره، كورد ده‌ڵێ خدر. یه‌کێك ده‌ڵێ خدمه‌ت ئه‌وی دی ده‌ڵێ خزمه‌ت. ئه‌م ده‌ڵێ دانا ئه‌و ده‌ڵێ زانا. له جێیه‌ك ده‌ڵێن بوودا، له جێیه‌كی دیكه ده‌ڵێن بووزا. ئێمه ده‌ڵێین ڕه‌مه‌زان، ئوروپایی‌یه‌كان ده‌ڵێن ڕه‌مه‌دان. عه‌ره‌ب ده‌ڵێ مانگی ئازارێ، كورد ده‌ڵێ مانگی ئادارێ. هه‌ولێری ده‌ڵێ عه‌رد، مهاباتی ده‌ڵێ عه‌رز. یه‌ك ده‌ڵێ به مه‌ره‌زی وی چوو، ئه‌وی دی ده‌ڵێ به مه‌ره‌دی وی چوو. به‌گشتی پیتی 'ز' له‌گه‌ڵ پیتی 'د'دا جێگۆڕكێ ده‌كه‌ن، بێ ئه‌وه‌ی مه‌عنا بگۆڕن. من خۆم پێموایه 'شاره‌زوور' كه ناوی ناوچه‌یه‌كه له ئه‌سڵدا ' شاره‌دوور' بووه. ئه‌م لێك نزیكبوونه‌ی 'ز' و 'د' له زمانه‌كانی دیكه‌شدا هه‌یه.

كه‌وابوو ئه‌و وشانه‌ی له سه‌ره‌وه وه ده‌ستمان هێنابوون له‌گه‌ل پیتی 'د'دا دایانده‌نێین به‌م جۆره وا فه‌ڕز ده‌كه‌ین كه:
نه‌درووز پێشتر نه‌دروود بووه
نه‌گرووز پێشتر نه‌گـروود بووه
نه‌بـرووز پێشتر نه‌بـروود بووه
نه‌مـرووز پێشتر نه‌مـروود بووه

له‌م وشه تازانه‌دا كه وه‌ده‌ستهاتوون سه‌یر ده‌كه‌ین بزانین كامیان به گوێمان ئاشنان. وشه‌ی نه‌دروود، نه‌گـروود و نه‌بـروود هیچ مه‌عنا ناده‌ن، به‌ڵام سه‌یر ده‌كه‌ین كه‌لیمه‌ی نه‌مروود بۆمان ئاشنایه.

مێژوو ده‌ڵێ چی؟
ئێستا له ئاڵوگۆڕی زمانیدا نه‌ورووزمان هێنایه سه‌ر نه‌مرووز و ئه‌ویشمان هێنایه سه‌ر ناوێكی ئاشنا كه نه‌مرووده، به‌ڵام ده‌بێ بزانین سه‌مبولی نه‌ورووز كه ئاگره ئایا پێوه‌ندیی له‌گه‌ڵ وشه‌ی وه‌ده‌ستهاتوو هه‌یه یا نا. به‌ڵێ، ئاگر له‌گه‌ڵ نه‌مروود پێوه‌ندیی هه‌یه. ئاگری نه‌مروود له مێژوودا هه‌یه و ئه‌وه‌ی ئێمه دۆزیومانه‌ته‌وه له دوو باره‌وه جێی سه‌رنجه: یه‌كه‌م، عیباره‌تی "ئاگری نه‌مروود" ناته‌بایی تێدا نییه و مه‌عنا ده‌به‌خشێ، واته باسی ئاگرێك ده‌كا كه كه‌سێك به ناوی نه‌مروود كردوویه‌ته‌وه. دووه‌م، ئیشاره به ئه‌و ڕاستییه ده‌كا كه له مێژوودا حاكمێك هه‌یه به ناوی نه‌مروود. به پێچه‌وانه‌ی ئاگری نه‌ورووز كه ئاگر له ڕووناكی و گه‌رمادا پێویست نییه، نه‌مروود كه حاكمێكی جه‌ببار بووه ده‌ستووری داوه كه ئاگرێك بكه‌نه‌وه حه‌زره‌تی ئیبراهیمی تێدا بسووتێنن. لێره‌دا پێوه‌ندییه‌كه مه‌نتیقی‌یه. له‌وه‌ش گرینگتر ئه‌وه كه ئاگری نه‌مروود سه‌رچاوه‌ی قبووڵكراوی مێژوویی هه‌یه و سه‌بت كراوه. به‌شه‌كه‌ی دیكه‌ی كاره‌كه ده‌مێنێته‌وه بۆ لێكۆڵینه‌وه له‌سه‌ر كه‌سایه‌تیی كاوه‌ی ئاسنگه‌ر كه ناوه‌كه‌ی له‌گه‌ڵ نه‌ورۆزدا هه‌میشه دێته سه‌ر زاران. ئه‌گه‌ر بتوانین كاوه‌ی ئاسنگه‌ر له‌و نێوه‌دا به دروستی بناسێنین و ئه‌سڵی مێژوویی بۆ ببینینه‌وه، بۆ داواكه‌ی خۆمان له ئیسبات نزیك ده‌بینه‌وه، كاوه‌مان له ئه‌فسانه‌وه هێناوه‌ته واقعییه‌ت و تیۆریی نه‌وروزمان پێ به‌هێز كردووه.




نوشته شده توسط خوشه ویست در  دوشنبه 26 اسفند 1387 و ساعت 03:22 ب.ظ


() نظر
       




سلام من خوشه ویست هستم این یک وبلاگ در مورد کردکردستان، فرهنگ وآداب و رسوم ملت کرد است. از دوستانی که سر می زنند تشکر می کنم دوست عزیزم روزرین من را در گرد آوری مطالب بسیار کمک کردند متشکرم
بایگانی

 نویسندگان

خوشه ویست (149)


موضوعات

وتەی ناوداران (سخن بزرگان) (1)
شاعران معاصر کرد (شاعیرانی هاوچه‌ڕخی کورد) (2)
مطلب موقتی (مناسبتی) (1)
شیعر و قسه ی خوش * سورانی * (32)
شیعر و قسه ی خوش * کورمانجی * (10)
گه وره پیاوانی کورد(بزرگان کرد) (40)
زمانی کوردی ( زبان کردی) (32)
چیروک و داستان (3)
متفرقه (19)


 آرشیو

بهمن 1391 (1)
دی 1391 (1)
آبان 1391 (1)
شهریور 1391 (2)
تیر 1391 (1)
خرداد 1391 (2)
اردیبهشت 1391 (2)
فروردین 1391 (1)
اسفند 1390 (1)
دی 1390 (1)
آذر 1390 (1)
آبان 1390 (1)
مهر 1390 (3)
شهریور 1390 (4)
مرداد 1390 (3)
تیر 1390 (5)
خرداد 1390 (5)
اردیبهشت 1390 (4)
فروردین 1390 (2)
اسفند 1389 (5)
دی 1389 (1)
آذر 1389 (1)
آبان 1389 (2)
مهر 1389 (2)
مرداد 1389 (2)
تیر 1389 (2)
خرداد 1389 (2)
اردیبهشت 1389 (1)
فروردین 1389 (1)
اسفند 1388 (1)
بهمن 1388 (2)
دی 1388 (1)
آذر 1388 (2)
مهر 1388 (2)
شهریور 1388 (2)
مرداد 1388 (1)
تیر 1388 (2)
خرداد 1388 (3)
اردیبهشت 1388 (3)
فروردین 1388 (2)
اسفند 1387 (4)
بهمن 1387 (3)
دی 1387 (2)
آذر 1387 (4)
آبان 1387 (5)
مهر 1387 (3)
شهریور 1387 (2)
مرداد 1387 (2)
تیر 1387 (2)
خرداد 1387 (2)




لینكدونی
کامیاران و کامیارانی‌ها (-)
خویندکارانی کوردستانی زانکوی ئیلام (-)
کتابخانه هه ورامان ؛یانه وکتێبۆ هه ورامانی (-)
ژوانگه (-)
کامیاران و کامیارانی ها (-)
چوپان دروغگو (-)
کلهر (-)
کلهرستان (-)
کردستان سرزمین نیکی ها (-)
کردستان شناسی (-)
ئاپۆرە (-)
كورده‌واری (-)
رازیار (-)
هووز لک (-)
رومشگان (-)
دانلودآهنگ جدیدوقدیمی كردی (كوردی) (-)
کتیبخانه‌ی کوردی ئه‌وین (-)
نقده نه‌غه‌ده سندووس (-)
بوکی کوردستان (-)
سرشک مریوان (-)
تاریخ کردستان (-)
دل نوشته (-)
پالنگانپالنگان،كامیاران،هورامان،كورده واری (-)
اشعار و ترانه كوردی كورمانجی (-)
هورامان هانه به‌رچه‌م (-)
کوردی جنوبی (-)
آب و آفتاب و آینه (-)
سنقر و کلیایی (-)
سقز (-)
مهاباد (-)
تروسکه‌ ئاگر (-)
كورد و كوردستان (-)
هوز له‌ك(لكستان) (-)
فرهاد کرد (عکسهایی از کردستان) (-)
Lîstêk_لیستئک (کرمانج سرای) (-)
بزرگترین منبع اطلاع رسانی کردستان (-)
شاباد (-)
سومای چاو (-)
مه‌کویه‌کی روشنبیری و هونه‌رییه بو گه‌نجان (-)
نه رمه واڵه ی کوردی بۆ ویندۆز (-)
کاردو kardu (-)
عاشق کردستان (-)
شبدر سیراب (-)
لرستان ما (-)
فرهنگ و تاریخ و هنر كردی (-)
مانگه شه‌وی له‌لیلاخ (-)
سرزمین آفتاب (-)
zeryaw (-)
ساخت وبلاگ كردی (كوردی بلاگ ) (-)
دیدنیهای ایلام (-)
خوناوكه (-)
ئه‌زمه‌ڕ سیاسی و رۆشنبیری (-)
XELWET - خه‌ڵوه‌ت (-)
كلیم الله توحدی (-)
سه‌ریوان (گیلانغرب) (-)
شووشه (-)
ژیرو (-)
ده نگێك بۆ ئاواته کان (-)
هاودڵی (-)
فرمیسک(فرهنگ و هنر کردستان) (-)
کردان شیراز (-)
پایگاه اطلاع رسانی تلاطم (-)
توسعه دهندگان علم (-)
ژانی گه‌ل (-)
آشنایی با مسائل فرهنگی کرد (-)
هاستینگ کردی (-)
بانکول (-)
سوران بلاگ (-)
فرهنگی(کردستان) (-)
اتفاقا ما.... (-)
تارنگار کوردهای کورمانج (-)
آوای کرد (-)
کرد امروز (-)
بزرگترین سایت تفریحی کردستان (-)
سه‌یران (-)
کردهای قزوین (-)
شیعری کوردی (-)
تهران 7 فروم (-)
تاریخچه کرد (-)
حه‌وت کانی (-)
زه‌رده په‌ری گول (-)
پاییز (-)
زیبای خفته (-)
کرد و کردستان (-)
کونه کورد (-)
په یڤ (-)
ناجی ملت کرد (-)
بهار اشعار (-)
شیعر کوردی (-)
اهل سنت (-)
آرشیو لینكدونی




جستجو

جستجو در بلاگ






مطالب گذشته وبلاگ

  حسین تقدیسی

  کاردوک

  تاریخچه خط کوردی

  زندگینامه فقی تیران

  مناجات کوردی ( شعر کورمانجی )

  نگاهی تاریخی به وضعیت کردهای ایران

  ماههای سال در زبان کوردی

  معرفی ایلات جلالی و شكاك

  زندگینامه وه‌لی دیوانه

  شعر زیبای مادر (كورمانجی)

  فلسفه رقص كردی و انواع رقص كردی

  گذری بر تاریخ هورامان

  طبقه بندی زبانهای دنیا

  كردهای شیراز

  طایفه بارزانی

  استاد هادی ضیاالدین (مجسمه ساز)

  فرهنگهای كردی (فرهنگ لغت)

  معرفی دلدار(شاعر كورد)

  معرفی چند زن روشنفكر كرد

  منطقه موكریان

  كردهای ایلام

  شعر (Durî te )

  نقده همیشه كردستان

  كردهای ارومیه

  زندگینامه مام وه‌ستا گوران

  SMS اس ام اس کردی (کوردی)

  آیین در کردستان

  لکی

  کردهای ایلام (1)

  شعر (لهجه کرمانشاهی)

  امپراتوری ماد

  حه‌سه‌ن سه‌لاح سوران(حسن صلاح سوران)

  شرف خان بدلیسی

  ئه‌مشه‌و(شیعر)

  سید خلیل عالی نژاد

  زن کرد از دید نویسندگان

  معروف کوکه ای

  بابرده‌ڵه (شعر)

  قاله مه‌ره

  محمد قاضی

  كۆڵه‌كه‌كانی گۆرانی كوردی

  جگه‌رخوین (شاعر و نویسنده)

  کردستان یک رویا

  مه ستانه

  لی‌کولینه‌وه‌یک له سه‌ر نه‌وروز

  کیژی کا فروش

  خوشه‌ویستی له نیوان رواله‌ت و جه‌وهه‌ر دا

  شعر نیشتمان (وطن) به لهجه فیلی

  مستوره ئه‌رده‌لان (اردلان)

  هه‌تاوه‌ خه‌واڵۆكانی وڵاتی من

  کرمانشاه و دلیل فارسی حرف زدن

  نامه‌ی پدر و مادری برای فرزندانشان

  نوشتن با الفبای کردی یا لاتین؟

  زندگینامه سید علی اصغر کردستانی

  امپراتوریهای کرد بخش دوم

  چند شعر زیبای کردی

  امپراتوریهای کرد بخش اول

  شعرای هورامان

  جه‌لاد(شعر سورانی)

  سه‌‌ره‌تایه‌ک بۆ مێژوو

  نام شهرهای کردستان از کجا آمده؟

  زن کرد(ژنی کورد)

  ئه‌خته‌ر‌کچی کوردی چاو‌مه‌ست(شعر سورانی)

  زندگینامه احمد خانی (دانلود کتاب مم و زین)

  شعر سورانی(ئه‌من ئه‌ی نیشتمان توم هه‌ر له‌بیره)

  لباس کردی+عکس

  مراسم پیر شالیار(اورامان)

  زندگینامه شوان پرور

  شعر کردی سورانی(نه عه‌ره‌بم به ایرانی نه تورکیکی شاخستانی)

  ساختار دستوری زبان کردی

  زندگینامه پوران درخشنده

  هه‌شت دروی دایه (مطلب جالب)

  شعر کردی سورانی(دایه)

  بررسی موسیقی کردی

  شعر کردی سورانی(کانی)

  بررگان کرد(باستان و جهان)

  كردستان در دوره ­ی اسلامی

  شعر کردی سورانی(بهار)

  تاریخچه رقص کردی

  وی زالم(شعر کرمانجی)

  کردستان در دوران باستان

  شعری عاشقانه

  مطلبی حکمت آموز

  زندگینامه قانع

  زندگینامه نالی

  تو گوت از گولم(شعرکرمانجی+ترجمه)

  امید کردستانی(معاون ارشد گوگل)

  که‌س به وه‌ی نالا ئازایی(داستان کردی)

  زندگینامه شرکو بی‌کس

  زندگینامه حسن زیرک





آمار وبلاگ
بازدید های امروز :
بازدید های دیروز :
كل مطالب :
كل بازدید ها :





قالب توسط :صابر كردستانچی






Online User